ကမၻာစစ္မ်ားအေၾကာင္း

ပထမကမ ၻာစစ္

သည္ ၁၉၁၄ မွ ၁၉၁၈ အတြင္းျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ထိုကဲ့ေသာ ႀကီးမားေသာ စစ္ပဲြမ်ိဳး သမိုင္းတြင္ တစ္ခါမွ မျဖစ္ဖူးေသာေၾကာင့္ မဟာစစ္ပြဲႀကီး(Great war) ဟုေခၚဆိုခဲ့သည္။ ေနာက္ ၂၁ ႏွစ္ အၾကာတြင္ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ႀကီးက်ယ္ေသာ စစ္ပြဲႀကီးေပၚလာေသာေၾကာင့္ ပထမ ကမာၻစစ္၊ ဒုတိယ ကမာၻစစ္ဟု ခြဲျခားေခၚဆိုခဲ့သည္။ ပထမကမာၻစစ္အတြင္းတြင္ စစ္သည္ေပါင္း ၉ သန္းေက်ာ္ေသဆုံးခဲ့သည္။ ထိုစစ္သည္မ်ားသည္ စစ္ႀကီးမျဖစ္ခင္က သာမန္ျပည္သူမ်ား အမ်ားဆုံးျဖစ္ၾကသည္။ က်ဆုံးခဲ့ေသာ စစ္သည္မ်ားအား ဦးေခါင္းမွေန၍ေျခဖ်ားအထိဆက္လိုက္လ်င္ ၁၅၀၈၄ ကီလိုမီတာ၊ မိုင္အားျဖင့္ ၉၃၇၅ ရွိသည္ဟု ေျပာၾကသည္။ ထိုအကြာအေ၀းသည္ ကမာၻႀကီးကို တစ္ပတ္ ပတ္ပါက ထက္၀က္နီးပါးခန္႔ရွိမည္ျဖစ္သည္။

ပါဝင္ေသာႏိုင္ငံမ်ား

ပထမကမာၻစစ္အတြင္းတြင္ ႏိုင္ငံအုပ္စုႀကီး ႏွစ္ခုပါဝင္တိုက္ခိုက္ခဲ့ၾကသည္။ ၿဗိတိန္၊ ျပင္သစ္ ႏွင့္ ရုရွားတို႔ ပါ၀င္ေသာ မဟာမိတ္ႏိုင္ငံမ်ား (Allied Powers) ႏွင့္ ဂ်ာမနီ၊ ၾသစႀတီးယား ႏွင့္ ဟန္ေဂရီတို႔ ပါ၀င္ေသာ ဗဟုိအင္အားႀကီး ႏုိင္ငံမ်ား (Central Power) တို႔ တိုက္ခိုက္ခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ေနာက္ပိုင္းတြင္ မဟာမိတ္ ႏိုင္ငံမ်ားဘက္မွ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံစေသာႏိုင္ငံငယ္မ်ားပါ၀င္လာၿပီး၊ ဗဟုိအင္အားႀကီးႏိုင္ငံမ်ားဘက္မွ တူရကီ၊ ဘူလ္ေဂးရီယားစေသာ ႏိုင္ငံမ်ားပါ၀င္လာခဲ့သည္။ စစ္ပြဲႀကီး ၿပီးခါနီးတြင္မွ အေမရိကန္ႏိုင္ငံသည္ မဟာမိတ္ႏိုင္ငံမ်ားဘက္မွ ပါ၀င္လာခဲ့သည္။ စစ္ပြဲႀကီးအၿပီးတြင္ ဗဟိုအင္အားႀကီးႏိုင္ငံမ်ားရႈံးနိမ့္၍ မဟာမိတ္ႏိုင္ငံမ်ား အႏိုင္ရရွိခဲ့သည္။

စစ္ျဖစ္ပြားေသာ ေနရာမ်ား

တိုက္ခိုက္မႈအားလုံးနီးပါးသည္ အဂၤလိပ္ေရလက္ၾကားမွ ဆြစ္ဇာလန္အၾကား အေရွ႕ဥေရာပအပါအ၀င္ ဥေရာပတိုက္၌ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသႏွင့္ အာဖရိကတိုက္တို႔တြင္လည္း အနည္းငယ္ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။

စစ္ျဖစ္ရသည့္ အေၾကာင္းအရင္းမ်ား

အရင္းရွင္ႏိုင္ငံႀကီးမ်ားအၾကား အခ်င္းခ်င္းၿပိဳင္ဆိုင္မႈျပင္းထန္လာေသာေၾကာင့္ ပထမကမာၻစစ္ႀကီးစတင္ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ စစ္ႀကီးျဖစ္ပြားေစေသာ အေၾကာင္းအရင္းမ်ားမွာ -

ကိုလိုနီ နယ္ေျမမ်ားအႃပိုင္အဆုိင္ရွာေဖြလာျခင္း

အမ်ိဳးသားေရး၀ါဒမ်ား ျပင္းထန္လာျခင္း

မဟာမိတ္စစ္အုပ္စုမ်ား အၿပိဳင္ဖြဲ႔စည္းလာျခင္းႏွင့္

လက္နက္အၿပိဳင္တပ္ဆင္လာျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

ပထမကမာၻစစ္ စတင္ျဖစ္ပြားရျခင္းအေၾကာင္း

ပထမကမာၻစစ္သည္ ၁၉၁၄၊ ဇြန္လ (၂၈) ရက္ေန႔တြင္ ၾသစႀတီးယားအိမ္ေရွ႕မင္းသား ဖရန္စစ္ဖာဒီနန္ ႏွင့္ ၾကင္ယာေတာ္တို႔ ေဘာ့စနီးယားႏိုင္ငံ ဆာရာေယဗို ၿမိဳ႕တြင္လုပ္ႀကံခံရရာမွစတင္ခဲ့သည္။ ေဘာ့စနီးယား ႏိုင္ငံသည္ ၁၉၀၈ ခုႏွစ္တြင္ ၾသစႀတီးယားႏိုင္ငံ၏ သိမ္းပုိက္ျခင္းကိုခံခဲ့ရသည္။ ေဘာ့စနီးယန္းအမ်ားစုမွာ ဆာ့ဘ္လူမ်ဳိးမ်ားျဖစ္ၾကသည္။ ထိုသူတို႔သည္ၾသစႀတီးယားလက္ေအာက္မွ လြတ္ေျမာက္၍ အိမ္နီးခ်င္း ဆားဘီးယားႏိုင္ငံႏွင့္ ေပါင္းစည္းလိုၾကသည္။ ၾသစႀတီးယားအိမ္ေရွ႕မင္းသားကို လုပ္ႀကံသူမွာ Black Hand ဟုေခၚေသာ ဆာ့ဘ္အၾကမ္းဖက္အသင္း၀င္ ေဘာ့စနီးယန္း အမ်ိဳးသားတစ္ဦးျဖစ္သည္။ သူသည္ ဆားဘီးယားႏွင့္ ေဘာ့စနီးယားေပါင္းစည္းေရးကို လိုလားသူျဖစ္သည္။

ဆားဘီးယားႏိုင္ငံမွ ယင္းကဲ့သို႔လုပ္ႀကံမႈမ်ိဳးေပၚေပါက္ေအာင္ အားေပးသည္ဟုဆိုကာ ၾသစႀတီးယားက ဆားဘီးယားကို ျပင္းထန္သည့္ရာဇသံမ်ားပို႔ခဲ့သည္။ ၾသစႀတီးယား၏ ရာဇသံကို ဂ်ာမနီကေထာက္ခံခဲ့သည္။ ထိုရာဇသံပါအခ်က္အလက္မ်ားသည္ ဆားဘီးယား၏လြပ္လတ္ေရးကိုထိပါးေသာေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊ ရုရွားႏိုင္ငံ၏ ေထာက္ခံမႈကိုရရွိေသာေၾကာင့္လည္းေကာင္း ဆားဘီးယားသည္ ၾသစႀတီးယားကိုရင္ဆိုင္ရန္ စစ္ျပင္ဆင္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ ရာဇသံကိုလက္မခံႏိုင္ေၾကာင္း ၾသစႀတးီယားအား အေၾကာင္းၾကား ခဲ့သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ၁၉၁၄၊ ဇူလိုင္(၂၈) တြင္ ၾသစႀတီးယားက ဆားဘီးယားကို စစ္ေၾကညာခဲ့သည္။ ၾသစႀတီယားႏွင့္ ဆားဘီးယားတို႔စစ္ျဖစ္ရာတြင္ ၾသစႀတီးယားဘက္မွ ဂ်ာမနီကလည္းေကာင္း၊ ဆားဘီးယားဘက္မွ ျပင္သစ္၊ ရုရွားႏွင့္ အဂၤလန္တို႔မွလည္းေကာင္း အသီးသီးပါ၀င္တိုက္ခိုက္ခဲ့ၾကသည္။ ကိုလိုနီခြဲေ၀ေပးမည္ဟူေသာ အဂၤလိပ္ႏွင့္ ျပင္သစ္တို႔၏ ဆြဲေဆာင္မႈေၾကာင့္ ၁၉၁၅ တြင္ အီတလီသည္ ယင္းတို႔ဘက္မွ ပါ၀င္တိုက္ခိုက္ ခဲ့သည္။

စစ္ပြဲအေျခအေန

ပြဲဦးထြက္

စစ္ဦးဘီလူးထြက္ ထြက္လာသည့္ ဂ်ာမနီကို တစ္ကမၻာလုံးက အံ့ဩခဲ့ၾကသည္။ ဂ်ာမန္တပ္တို႔၏ တိုက္ခိုက္ပုံမ်ားမွာ အႏွစ္ႏွစ္အလလက ႀကိဳတင္၍ ေသခ်ာစြာ ျပင္ဆင္မွု ရွိသကဲ့သို႔ အခ်က္က်က် အရာေရာက္ေရာက္ႏွင့္ ထိမိစြာ တိုက္ခိုက္နိုင္သည္။ ဂ်ာမနီ၏ စစ္တပ္အင္အားမွာ ဥေရာပ တစ္တိုက္လုံး၌ အႀကီးမား အထင္ရွားဆုံး ကဲ့သို႔ ျဖစ္ခဲ့သည္။ ဂ်ာမနီသည္ တစ္လအတြင္း ျပင္သစ္အား သိမ္းပိုက္ၿပီးမွ ႐ုရွားကို တိုက္ခိုက္ရန္ ရည္ရြယ္ထားသည္။ ထို႔အျပင္ ၿဗိတိန္ကို သိမ္းသြင္းၿပီး အေရွ႕ဘက္သို႔ နယ္ခ်ဲ႕ရန္၊ ေဗာ္လကန္နယ္မ်ားကို သိမ္းသြင္းရန္ အစီအစဥ္လည္း ရွိေလသည္။

ဘယ္လဂ်ီယမ္ကို ျဖတ္ေက်ာ္ျခင္း

ဂ်ာမနီသည္ ႀကိဳတင္စီစဥ္ထားသည့္အတိုင္း ျပင္သစ္အား ပိုမိုလ်င္ျမန္လြယ္ကူစြာ သိမ္းပိုက္နိုင္ရန္ ဘယ္လဂ်ီယမ္နိုင္ငံထံ ျဖတ္သန္းခြင့္ ေတာင္းခံခဲ့သည္။ ဘယ္လဂ်ီယမ္မွာ ၾကားေနနိုင္ငံျဖစ္ရာ ျဖတ္သန္းခြင့္ မေပးခဲ့ေခ်။ ထိုအခါ ဂ်ာမနီသည္ ဇြတ္အတင္း ျဖတ္ေက်ာ္ေလသည္။ ဘယ္လဂ်ီယမ္တြင္ ဂ်ာမန္တပ္မ်ား ရွိေနပါက အဂၤလန္ကၽြန္း၏ လုံျခဳံေရးကို စိုးရိမ္ရသည္က တစ္ေၾကာင္း၊ဘယ္လဂ်ီယမ္၏ ၾကားေနေရးကို အာမခံထားသည့္အျပင္ ယင္းကို ထိပါးလာပါက ကူညီပါမည္ဟု စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ထားသည္က တစ္ေၾကာင္းတို႔ေၾကာင့္ ဘယ္လဂ်ီယမ္ဘက္မွ ကူညီတိုက္ခိုက္ရန္ အေၾကာင္းျပဳ၍ ဂ်ာမနီက ဘယ္လဂ်ီယမ္အား စတင္တိုက္ခိုက္သည့္ ဩဂုတ္လ ၄ ရက္ေန႔မကုန္မီမွာပင္ ၿဗိတိန္က စစ္ေၾကျငာကာ စစ္ထဲပါဝင္လာသည္။ ဂ်ပန္သည္ ၿဗိတိန္ႏွင့္ ခ်ဳပ္ဆိုထားေသာ မဟာမိတ္စာခ်ဳပ္အရ မၾကာမီ ၿဗိတိန္ကို ကူညီရန္ စစ္ေၾကျငာကာ စစ္ထဲဝင္ခဲ့သည္။ အျခား ဟန္ေဂရီ၊ ဘူလ္ေဂးရီယား၊ တူရကီစေသာ နိုင္ငံမ်ားကလည္း ဂ်ာမနီႏွင့္ ဩစႀတီးယားဘက္မွ စစ္ထဲဝင္လာၾကရာ ဗဟိုအင္အားႀကီးနိုင္ငံမ်ားဟု ေခၚေသာ ထိုနိုင္ငံမ်ားကတစ္ဘက္ ႐ုရွား၊ ျပင္သစ္၊ အဂၤလိပ္စေသာ မဟာမိတ္နိုင္ငံမ်ားကတစ္ဘက္ စစ္ေရးၿပိဳင္ၾကသည့္ ပထမကမၻာစစ္ႀကီး ျဖစ္ေပၚလာခဲ့သည္။

ဘယ္လဂ်ီယမ္သည္ ရွိသမၽွစစ္သား ၂ သန္းခန႔္ႏွင့္ အင္အားႀကီးမားေသာ ဂ်ာမန္စစ္တပ္ႀကီးကို ရက္သတၱ ၂ ပတ္မၽွ ၾကာေအာင္ ခုခံတြန္းလွန္ေနခဲ့သျဖင့္ ျပင္သစ္အဖို႔ ဂ်ာမန္မ်ားဝင္ေရာက္မည့္ လမ္းမ်ားတြင္ စစ္အင္အား ထပ္ျဖည့္ထားရန္ အခ်ိန္ရခဲ့သည့္အျပင္ ျပင္သစ္နိုင္ငံေျမာက္ပိုင္းသို႔ ရွိသမၽွေသာ အဂၤလိပ္စစ္တပ္မ်ားကိုလည္း တင္ပို႔နိုင္ခဲ့သည္။ ထိုသို႔ မဟာမိတ္မ်ားဘက္တြင္ စစ္အင္အား ျဖည့္တင္းရန္ အခ်ိန္ရရွိသြားသည့္အတြက္ ဂ်ာမနီမွ စစ္ကိုလ်င္ျမန္စြာ အနိုင္ႏွင့္ပိုင္းရန္ ရည္မွန္းခ်က္ႀကီး ပ်က္ျပားရသည္။

ဘယ္လဂ်ီယမ္ အာဇာနည္စစ္သည္မ်ားသည္ အစြမ္းကုန္ႀကိဳးစား တြန္းလွန္ၾကေသာ္လည္း ဂ်ာမနီ၏ ႀကီးမားေတာင့္တင္းလွေသာ ဒဏ္ကို မခံနိုင္ပဲ ဩဂုတ္လ ၁၅ ရက္ေန႔တြင္ လီေအ့ခံတပ္ႀကီး က်ိဳးေပါက္သြားၿပီးေနာက္ ၄ ရက္မၽွအၾကာတြင္ ဗရပ္ဆဲၿမိဳ႕ေတာ္ႀကီး က်ဆုံးခဲ့ရေလသည္။ ဘယ္လဂ်ီယမ္ အစိုးရအဖြဲ႕လည္း ျပင္သစ္နိုင္ငံသို႔ ေျပာင္းေရႊ႕သြားရသည္။

ပထမမန္းတိုက္ပြဲ

ဘယ္လဂ်ီယမ္နိုင္ငံကို ျဖတ္ေက်ာ္နိုင္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ျပင္သစ္နိုင္ငံဘက္သို႔ ဂ်ာမန္တပ္မ်ား ဆက္လက္ ခ်ီတက္ခဲ့သည္။ ထိုအခါ ဘယ္လဂ်ီယမ္၊ ျပင္သစ္၊ အဂၤလိပ္တပ္မ်ားကလည္း တြန္းလွန္နိုင္သမၽွ တြန္းလွန္ခဲ့သည္။ ဤသို႔ျဖင့္ မဟာမိတ္တပ္မ်ားႏွင့္ ဂ်ာမန္တပ္မ်ားစသည့္ အေနာက္ဘက္ စစ္ေျမျပင္ မန္းျမစ္အနီးတြင္ ယွဥ္ၿပိဳင္တိုက္ခိုက္ၾကရာ ဂ်ာမန္တို႔ ေနာက္ဆုတ္ေပးရသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ျပင္သစ္နိုင္ငံအတြက္ အတန္စိတ္ေအး သြားရေသာ္လည္း ဂ်ာမန္တို႔မွာ ျပင္သစ္နိုင္ငံ၏ အႂကြယ္ဝဆုံးေသာနယ္ ဆယ္ပုံတစ္ပုံခန႔္ကို သိမ္းပိုက္မိထားၾကသည္။

စစ္ျဖစ္၍ ၾကည္းေၾကာင္းတိုက္ပြဲမ်ားတြင္ မဟာမိတ္တပ္မ်ားသာလၽွင္ အရွုံးမ်ားေလသည္။ ဘယ္လဂ်ီယမ္နိုင္ငံ အီးပရားတိုက္ပြဲတြင္ အဂၤလိပ္စစ္တပ္ႀကီး တပ္လုံးျပဳတ္လုမတတ္ က်ဆုံးခဲ့သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ၿဗိတိန္သည္ စစ္တပ္အင္အားကို ထပ္မံျဖည့္တင္းခဲ့ရာ တစ္ႏွစ္အတြင္း တပ္သားေပါင္း ၁ သန္းေက်ာ္ ရရွိခဲ့၍ ၿဗိတိသၽွ နိုင္ငံေတာ္အတြင္းမွ စစ္တပ္အင္အားမ်ားပါဆိုလၽွင္ တပ္သား ၂ သန္းေက်ာ္ ရွိခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ စစ္ပြဲတြင္ ရန္သူတပ္မ်ားႏွင့္ ယွဥ္ၿပိဳင္တိုက္နိုင္ေလာက္ေအာင္ကား က်င့္သား မရွိၾကေသးေပ။ ၁၉၁၇ ခုႏွစ္ေလာက္တြင္မွ အဂၤလိပ္တို႔၏ တိုက္ခိုက္မွု အင္အားမွာ ထိပ္တန္းသို႔ ေရာက္ခဲ့သည္ဟု ဆိုနိုင္သည္။

စစ္မ်က္ႏွာမ်ား

ပထမ ကမၻာစစ္ႀကီးတြင္ နိုင္ငံအမ်ား ပါဝင္တိုက္ခိုက္ၾကသျဖင့္ စစ္မ်က္ႏွာမွာ တစ္ေနရာတည္းတြင္ မဟုတ္ေပ။ အေနာက္ဘက္ စစ္မ်က္ႏွာ၊ အေရွ႕ဘက္ စစ္မ်က္ႏွာ၊ အီတာလ်ံ စစ္မ်က္ႏွာ၊ ေဗာ္လကန္ေတာင္ပိုင္း စစ္မ်က္ႏွာဟူ၍ ေနရာအႏွံ့အျပား ရွိခဲ့သည္။ ထိုစစ္မ်က္ႏွာမ်ားတြင္ အေရးအပါဆုံးမွာ အေနာက္ဘက္ စစ္မ်က္ႏွာ ျဖစ္သည္။ အဂၤလိပ္ေရလက္ၾကားႀကီးမွ ဆြစ္ဇာလန္နိုင္ငံအထိ စစ္ေၾကာင္း ျပန႔္ေန၍ မိုင္ေပါင္း ၄၅၀ မၽွ ရွည္လ်ားသည္။

အရွည္လ်ားဆုံးျဖစ္ၿပီး ဒုတိယ အေရးအပါဆုံး စစ္မ်က္ႏွာမွာ အေရွ႕ဘက္ စစ္မ်က္ႏွာ ျဖစ္၍ ေဗာလတစ္ ပင္လယ္ကမ္းေျခရွိ ရီးဂမွ ပင္လယ္ကမ္းေျခတိုင္ေအာင္ မိုင္ေပါင္း ၁၁၂၅ မိုင္မၽွ ရွည္လ်ားသည္။ ၁၉၁၅ ခုႏွစ္ေမလ ၂၃ ရက္ေန႔တြင္ အီတလီသည္ မဟာမိတ္တို႔ဖက္မွ စစ္ထဲဝင္လာေသာအခါ မိုင္ ၃၂၀ မၽွ ရွည္လ်ားသည့္ အီတာလ်ံ စစ္မ်က္ႏွာတစ္ခု ဖြင့္ခဲ့ျပန္သည္။ စစ္မၿပီးမီ ေနာက္ဆုံး ဖြင့္ရေသာ စစ္မ်က္ႏွာမွာ စစ္ေၾကာင္းမိုင္ ၃၀၀ မၽွ ရွည္လ်ားသည့္ ေဗာ္လကန္ေတာင္ပိုင္း စစ္မ်က္ႏွာ ျဖစ္သည္။

တိုက္ခိုက္ရာတြင္ နည္းသစ္ထြင္ကာ တစ္ဖက္ႏွင့္ တစ္ဖက္ ကတုတ္က်င္းမ်ားထဲမွ ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္ၾကသျဖင့္ ရင္ဆိုင္တိုက္ခိုက္ျခင္း၊ လ်င္ျမန္စြာ ေနရာေျပာင္းေရႊ႕ တိုက္ခိုက္ျခင္းမ်ား နည္းပါးလွသည္။ ထိုနည္းျဖင့္ တိုက္ခိုက္ျခင္းေၾကာင့္ သုံးႏွစ္အတြင္း အေနာက္ဘက္ စစ္မ်က္ႏွာတြင္ စစ္ေၾကာင္းမိုင္ ၂၀ မၽွ ကၽြံဝင္ေအာင္ မည္သည့္ဘက္ကမၽွ မတိုက္နိုင္ခဲ့ေခ်။ သို႔ေသာ္ ထိုသို႔ စစ္ေၾကာင္းကို ထိုးေဖာက္ရန္ ႀကိဳးစားၾကရာ၌ တပ္သားေပါင္း ၁ သန္းေက်ာ္ က်ဆုံးခဲ့သည္။

ထိုစစ္မ်က္ႏွာတြင္ မဟာမိတ္တပ္မ်ားဖက္မွ ထင္ရွား၍ စစ္မွုေရးရာ ကၽြမ္းက်င္ေသာ ဆာဂၽြန္ဖရင့္၊ စစ္သူႀကီး ဆာေဒါက္ကလပ္ဟိတ္၊ မာရွယ္ေဂ်ာ့ဖား၊ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွူး ေပတန္းႏွင့္ မာရွယ္ေဖာ့ စသည့္ စစ္ဗိုလ္ႀကီးမ်ား ကြပ္ကဲအုပ္ခ်ဳပ္ တိုက္ခိုက္ခဲ့သည္။ စစ္ထဲသို႔ အေမရိကန္ ဝင္လာေသာအခါ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴး ပါးရွင္းက ဦးစီးခဲ့သည္။ ဂ်ာမနီစသည့္ ဗဟိုနိုင္ငံမ်ားဘက္မွ ဂ်ာမနီ အိမ္ေရွ႕ဥပရာဇာႏွင့္ ဗာေဗးရီးယား ဥပရာဇာမ်ား ကိုယ္တိုင္ကြပ္ကဲ တိုက္ခိုက္ၾကသည္။

အေရွ႕ဘက္ စစ္မ်က္ႏွာတြင္ ႐ုရွားက ေခါင္းေဆာင္ တိုက္ခိုက္ေလရာ နစ္ကလတ္ မင္းသားႀကီး ကိုယ္တိုင္ တစ္ႏွစ္ခြဲခန႔္ ဦးစီးခဲ့ၿပီးေနာက္ ႐ုရွားဇာဘုရင္ကိုယ္တိုင္ ကြပ္ကဲတိုက္ခိုက္ေလသည္။ ထိုစစ္မ်က္ႏွာတြင္ ဂ်ာမန္တို႔ဘက္မွ စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္ လူဒင္ေဒါ့၏ အကူအညီျဖင့္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွူး ဟင္ဒင္ဗတ္က ႀကီးမွူးတိုက္ခိုက္ခဲ့ရာ တန္နင္ဗတ္တိုက္ပြဲတြင္ နာမည္ရခဲ့ၿပီး မၾကာမီ ဂ်ာမနီ၏ စစ္ေသနာပတိခ်ဳပ္ ျဖစ္လာသည္။

၁၉၁၅ ခုႏွစ္အတြင္း စစ္အေျခအေန

အေနာက္ဘက္ စစ္မ်က္ႏွာတြင္ သုံးႏွစ္ခန႔္အတြင္း အႀကီးအက်ယ္ ေျပာင္းလဲခဲ့ျခင္း မရွိေပ။ ထိုေၾကာင့္ အဂၤလိပ္ႏွင့္ ျပင္သစ္တို႔သည္ လက္နက္ခဲယမ္း မီးေက်ာက္မ်ား တိုးတက္တည္ေဆာက္ ထုတ္လုပ္နိုင္ခဲ့သည္ ျဖစ္ရာ တိုက္ပြဲမ်ားတြင္ အမ်ားအားျဖင့္ အေျမာက္ကို သုံးနိုင္ခဲ့ၾကသည္။ ထိုႏွစ္အတြင္း စစ္မ်က္ႏွာ၌ အေရးအပါဆုံး တိုက္ပြဲမွာ ဗာဒန္တိုက္ပြဲ ျဖစ္သည္။ ဗာဒန္မွာ ပဲရစ္ၿမိဳ႕သြားရာ လမ္းေပၚတြင္ တည္ရွိ၍ ျပင္သစ္ခံစစ္ေၾကာင္း၏ အခ်က္အခ်ာ ျဖစ္ေလရာ ဂ်ာမန္အိမ္ေရွ႕ ဥပရာဇာကိုယ္တိုင္ ဗာဒန္ကို တိုက္ခိုက္သိမ္းပိုက္ရန္ ႀကိဳးစားခဲ့သည္။ ျပင္သစ္တို႔ကလည္း ရြပ္ရြပ္ခၽြံခၽြံ ခုခံတိုက္ခိုက္ခဲ့၍ ေသြးေခ်ာင္းစီးေသာ တိုက္ပြဲႀကီးမ်ား ထိုၿမိဳ႕အနီး၌ ျဖစ္ပြားခဲ့ေလသည္။ သို႔ေသာ္ ဗာဒန္ၿမိဳ႕မွာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွူး (ေနာက္မာရွယ္) ေပတန္း၏ ႀကိဳးပမ္းခ်က္ေၾကာင့္ မက်ပဲရွိေနခဲ့သည္။ ထိုႏွစ္တြင္ ဂ်ာမန္တို႔သည္ အဂၤလန္ဘက္သို႔ လြယ္ကူစြာ ကူးနိုင္ေရးအတြက္ ကဲေလးၿမိဳ႕ကို သိမ္းပိုက္ရန္ စစ္ဆင္ၾကျပန္ရာ ဓာတ္ေငြ႕မ်ားကိုပင္ အသုံးျပဳေလသည္။ သို႔ေသာ္ ကေနဒီယန္ တပ္သားမ်ား၏ ရြပ္ရြပ္ခၽြံခၽြံ တြန္းလွန္မွုေၾကာင့္ ၁၉၁၈ ခုႏွစ္တိုင္ေအာင္ ဂ်ာမန္တို႔၏ရန္မွ ကင္းလြတ္ခဲ့သည္။ ထိုႏွစ္တြင္ မဟာမိတ္တို႔မွ အေရးပါေသာ ေအာင္ျမင္မွုမွာ သံမဏိႏွင့္ အဂၤေတတို႔ျဖင့္ ခိုင္ခံ့စြာ ျပဳလုပ္ထားေသာ လက္ဗီရင့္ေခၚ ဝကၤပါအမည္ရွိ ဂ်ာမန္ေျမေအာက္ခံတပ္ႀကီးကို သိမ္းပိုက္နိုင္ျခင္း ျဖစ္ေပသည္။ မဟာမိတ္တို႔သည္ ျပင္သစ္ႏွင့္ ဘယ္လဂ်ီယမ္နိုင္ငံတို႔မွ ရန္သူလက္ က်ေရာက္ခဲ့ေသာ နယ္မ်ားကို ကယ္တင္ရန္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့ေသာ္လည္း စတုရန္းမိုင္ေပါင္း ၅၀ ခန႔္သာ ျပန္ရခဲ့သည္။

အေရွ႕ဘက္ စစ္မ်က္ႏွာ ေျမာက္ဘက္တြင္ ဗြန္ဟင္ဒင္ဗတ္၏ ဂ်ာမန္စစ္တပ္မ်ားသည္ မဆူးရီယန္အိုင္မ်ား ေဒသတစ္ဝိုက္၌ အေရးသာေနၾကသည္။

ေတာင္ဘက္တြင္ ပထမေသာ္ ႐ုရွားသည္ စစ္ေရးလွခဲ့သည္။ ဩစႀတီးယားတပ္မ်ား ဂလစ္ရွာနယ္ကိုျဖတ္၍ ဟန္ေဂရီနိုင္ငံထဲသို႔ပင္ ဝင္နိုင္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ၁၉၁၅ ခုႏွစ္ ေႏြရာသီတြင္ ဂ်ာမန္ႏွင့္ ဩစႀတီးယားတပ္မ်ား ပူးေပါင္း၍ ႐ုရွားတို႔အား ဂလစ္ရွာနယ္ထဲမွ အထူးေအာင္ျမင္စြာ ေမာင္းထုတ္လိုက္သည္။ ထိုအခါ နစ္ကလပ္ မင္းသားႀကီးေနရာတြင္ ႐ုရွားဇာဘုရင္ကိုယ္တိုင္ ထိုတပ္မ်ားကို ကြပ္ကဲတိုက္ခိုက္ေလသည္။

႐ုရွားအား ဗဟိုနိုင္ငံမ်ား၏ ဖိႏွိပ္ျခင္းမွ သက္သာရာရေစရန္ မဟာမိတ္တပ္မ်ားသည္ တူရကီပိုင္ ဒါးဒနဲေရလက္ၾကားမွ ဂလစ္ပိုလီကၽြန္းဆြယ္ကို တိုက္ခိုက္သိမ္းယူရန္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့ၾကသည္။ သို႔ရာတြင္ မေအာင္ျမင္သည့္အျပင္ ေဗာ္လကန္ျပည္နယ္မ်ား၏ အထင္ေသးျခင္းကိုပင္ ခံရေလသည္။ ဩစႀတီးယားသည္ ဆားဗီးယားကို တိုက္ခိုက္ခဲ့ရာတြင္ ေမၽွာ္လင့္သေလာက္ မလြယ္ကူလွေခ်။ ဩစႀတီးယားတို႔က ဆားဗီးယားၿမိဳ႕ေတာ္ ဗဲလ္ဂရိတ္ၿမိဳ႕ကို သိမ္းပိုက္ခဲ့ေသာ္လည္း ဆားဗီးယားတို႔က ျပန္လည္သိမ္းပိုက္နိုင္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ မၾကာမီ အူေရာင္ငန္းဖ်ားေရာဂါ က်ေရာက္သျဖင့္ ဆားဗီးယားတပ္မ်ား အေတာ္ပင္ အင္အားနည္းသြားေလသည္။

ထိုကာလအတြင္း ဘူလ္ေဂးရီးယားနိုင္ငံသည္ ေဗာ္လကန္စစ္အတြင္းက ဆုံးရွုံးခဲ့ေသာ ေဗာ္လကန္ျပည္နယ္အခ်ိဳ႕ကို ျပန္ရရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ဗဟိုနိုင္ငံမ်ားဖက္သို႔ ၁၉၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ဝင္ေရာက္ခဲ့ၿပီးေသာ္ ဆားဗီးယားကို တိုက္ခိုက္သည္။ ဂ်ာမန္ႏွင့္ ဩစႀတီးယားတပ္မ်ားကလည္း ကူညီသျဖင့္ ၁၉၁၅ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလတြင္ ဆားဗီးယားတစ္ျပည္လုံးပင္ ရန္သူ႔လက္သို႔ က်ေရာက္သြားသည္။ မဟာမိတ္တို႔ဘက္မွ ဆားဗီးယားကို ကူညီရန္ ဆယ္လိုနီးကားၿမိဳ႕သို႔ သန္းဝက္မၽွရွိေသာ တပ္မ်ားကို ၁၉၁၅ ခု ေအာက္တိုဘာလတြင္ ပို႔ခဲ့သည္။ ဆားဗီးယားတပ္ကိုလည္း ျပန္လည္ဖြဲ႕စည္းခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ထိုတပ္မ်ားသည္ မည္သို႔မၽွ အရာေရာက္ေအာင္ မစြမ္းေဆာင္နိုင္ပဲ ဆယ္လိုနီးကားတြင္သာ ေသာင္တင္ေနၾကသည္။ မဟာမိတ္တို႔လည္း မိမိတို႔၏ ဂုဏ္သေရကို ထိခိုက္မည္စိုးေသာေၾကာင့္ ထိုတပ္မ်ားျပန္၍ မဆုတ္ခိုင္းသျဖင့္ ၁၉၁၈ ခုႏွစ္တိုင္ေအာင္ ထိုတပ္မ်ားမွာ ထိုၿမိဳ႕တြင္ပင္ ေနခဲ့ၾကသည္။

၁၉၁၆ ခုႏွစ္အတြင္း စစ္အေျခအေန

ထိုႏွစ္ ဩဂုတ္လအတြင္း ႐ူေမနီးယားနိုင္ငံသည္ မဟာမိတ္တို႔ဘက္မွ စစ္ထဲဝင္လာေလသည္။ ႐ူေမနီးယားသည္ ဟန္ေဂရီနိုင္ငံ လက္ေအာက္သို႔ က်ေရာက္ခဲ့ေသာ ႐ူေမနီးယန္း အမ်ိဳးသားတို႔၏ လြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ စစ္ထဲဝင္လာျခင္း ျဖစ္သည္။ ႐ူေမနီးယားသည္ ဟန္ေဂရီနိုင္ငံတြင္းသို႔ ဝင္ေရာက္တိုက္ခိုက္ရာ ဂ်ာမနီႏွင့္ ဘူလ္ေဂးရီးယားတပ္မ်ားက ျပန္လွန္တိုက္ခိုက္သျဖင့္ အေရးနိမ့္ခဲ့ရသည့္ျပင္ ႐ူေမနီးယားနိုင္ငံ၏ တစ္ဝက္မၽွရွိေသာ အဖိုးတန္ ေရနံႏွင့္ ဂ်ဳံစပါးထြက္ ေဒသမ်ားမွာ ရန္သူ႔လက္တြင္း က်ေရာက္ခဲ့သည္။

၁၉၁၅ ခုႏွစ္ ေမလ ၃ ရက္ေန႔တြင္ အီတလီသည္ ဩစႀတီးယားပိုင္ နယ္ေျမအခ်ိဳ႕ ရမည္ဟူေသာ လၽွို႔ဝွက္ကတိေၾကာင့္ ယခင္က ဂ်ာမနီႏွင့္ သုံးနိုင္ငံ ခ်စ္ၾကည္ေရး စာခ်ဳပ္ကို ေဖာက္ဖ်က္ၿပီးလၽွင္ မဟာမိတ္တို႔ဘက္မွ စစ္ထဲသို႔ ဝင္လာေလသည္။ ထိုႏွစ္အတြင္း၌ အီတလီစစ္မ်က္ႏွာတြင္ ႀကီးက်ယ္လွေသာ တိုက္ပြဲႀကီးမ်ား မရွိခဲ့ေပ။ ၁၉၁၆ ခုႏွစ္ ဩဂုတ္လအတြင္း၌ကား အီတလီသည္ ဩစႀတီးယားနိုင္ငံကို ထိုးစစ္ဆင္ခဲ့ရာ အေရးအပါဆုံးေသာ ေအာင္ျမင္မွုမွာ ဂိုးရီးဇီးယားကို သိမ္းပိုက္နိုင္ျခင္း ျဖစ္သည္။ ေဆာင္းရာသီ မက်မီေလးတြင္ အီတလီသည္ ေအၿဒီယက္တစ္ပင္လယ္ သေဘၤာဆိပ္ကမ္းၿမိဳ႕ျဖစ္ေသာ ထရီးယက္ၿမိဳ႕ကို သိမ္းပိုက္တိုက္ခိုက္ရန္ အသင့္ျပင္ထားခဲ့သည္။

ထိုႏွစ္အတြင္း အေရးအပါဆုံး တိုက္ပြဲမွာ အေနာက္ဘက္ စစ္မ်က္ႏွာမွ ဗာဒန္တိုက္ပြဲ ျဖစ္သည္။ ဂ်ာမန္တို႔ဘက္မွ အိမ္ေရွ႕ဥပရာဇာ ကိုယ္တိုင္ကြပ္ကဲ တိုက္ခိုက္သည္။ ေဖေဖာ္ဝါရီလ မကုန္မီမွ စက္တင္ဘာလဆန္းခန႔္အထိ ၆ လ ခန႔္ တိုက္ခိုက္ခဲ့သည္တြင္ ေရွ႕သို႔ ၄ မိုင္ခန႔္မၽွသာ တိုးတက္နိုင္သျဖင့္ ဗာဒန္ခံတပ္ၿမိဳ႕ သိမ္းပိုက္ေရးကို ဂ်ာမန္တို႔ လက္ေလၽွာ့လိုက္ရသည္။ ယင္းသို႔ ရွိေနစဥ္ မဟာမိတ္တို႔သည္ ေျမာက္ဘက္ရွိ ဆုမ္းျမစ္တစ္ေလၽွာက္တြင္ အႀကီးအက်ယ္ ထိုးစစ္ဆင္ရန္ ျပင္ဆင္ခဲ့သည္။ ထိုအခ်ိန္ေလာက္တြင္ မဟာမိတ္တို႔၏ အေျမာက္လက္နက္မ်ားမွာ အထူးတိုးတက္ ေကာင္းမြန္လာၿပီျဖစ္ရာ သံမဏိ၊ အဂၤေတတို႔ျဖင့္ ခိုင္ခံ့လွသည့္ မိုင္ပိုင္းမ်ားစြာ ရွည္လ်ားေသာ ဂ်ာမန္ကတုတ္က်င္းမ်ားကို ေခ်မွုန္းဖ်က္ဆီးနိုင္ခဲ့သည္။ ထို႔အျပင္ ထိုႏွစ္တြင္ မဟာမိတ္တို႔သည္ တင့္ကားမ်ားကို စတင္သုံးခဲ့သည္။ ထိုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလတိုင္ေအာင္ မဟာမိတ္တို႔သည္ ဖိ၍တိုက္လာခဲ့ရာ ဂ်ာမန္တို႔သည္ ႀကံ့ႀကံ့ခံယင္း ေနာက္သို႔ တျဖည္းျဖည္း ဆုတ္ေပးခဲ့ရသည္။

အေရွ႕ဘက္ စစ္မ်က္ႏွာတြင္ ေဆာင္းရာသီအတြင္း၌ ႐ုရွားသည္ အားျဖည့္နိုင္ခဲ့၍ ဇြန္လေလာက္တြင္ အေရွ႕ဘက္စစ္ေၾကာင္း ေတာင္ဘက္စြန္းမွ ထိုးစစ္ဆင္ကာ ဩစႀတီးယားတပ္မ်ားကို ကာေပသီယန္ ေတာင္တန္းမ်ားသို႔ တိုက္ထုတ္နိုင္ခဲ့သည္။

၁၉၁၆ ခုႏွစ္အတြင္း အိုင္ယာလန္ျပည္၌ သူပုန္ထေလရာ မဟာမိတ္တို႔၏ စစ္ဆင္မွုတြင္ အတန္ပင္ ထိခိုက္ဖို႔ အေၾကာင္း ေပၚေပါက္ခဲ့သည္။ ထိုမွတပါး ၿဗိတိသၽွ အစိုးရ၏ အေရးပါေသာ ရာထူးမ်ားကို ထမ္းရြက္ခဲ့သူ ဆာေရာ္ဂ်ာေက့စမင္သည္ ဂ်ာမန္လက္နက္မ်ားကို အိုင္ယာလန္ျပည္တြင္းသို႔ ခိုးသြင္းကာ ပုန္ကန္ရန္ ႀကံစည္ခဲ့သျဖင့္ အေပါင္းအပါ အျခားေခါင္းေဆာင္ ၆ ဦးတို႔ႏွင့္အတူ စစ္ေဆး၍ အဆုံးစီရင္လိုက္သည္။

ထိုႏွစ္အတြင္း ဂရိနိုင္ငံ၏ ျပည္တြင္းေရး အေျခအေနကို မဟာမိတ္တို႔ဘက္မွ လည္းေကာင္း ဗဟိုနိုင္ငံမ်ားဘက္မွ လည္းေကာင္း ေစာင့္ၾကည့္ခဲ့သည္။ ဂရိနိုင္ငံသည္ ဆားဗီးယားအား ရန္သူတို႔ ထိပါးလာလၽွင္ ကူညီတိုက္ခိုက္ေပးရန္ သေဘာတူညီခ်က္မ်ား ရွိခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ဂရိဘုရင္မွာ ဂ်ာမန္ကိုင္ဇာဘုရင္၏ ေယာက္ဖေတာ္ ျဖစ္သျဖင့္ ထိုစစ္ထဲတြင္ မပါဝင္ပဲ ၾကားေနမည့္ေယာင္ေယာင္ ျပဳေနခဲ့သည္။ ဂရိမ်ိဳးခ်စ္မ်ားကား ဆားဗီးယားကို ကတိထားခ်က္အတိုင္း ကူညီလိုၾကသည္။ ထိုေၾကာင့္ မဟာမိတ္မ်ား ဘူလ္ေဂးရီးယားကို တိုက္ခိုက္ေသာအခါ ဂရိမ်ိဳးခ်စ္တပ္မ်ားသည္ မဟာမိတ္တို႔ဘက္မွ ကူညီတိုက္ခိုက္ခဲ့သည္။ ထိုသို႔ ဂရိနိုင္ငံ၏ သေဘာထား မျပတ္မသား ရွိေနခဲ့သျဖင့္ မဟာမိတ္တို႔က ဂရိနိုင္ငံကို စိတ္ခ်ရေအာင္ ႀကိဳတင္၍ ေရေၾကာင္းမွ ပိတ္ဆို႔ထားသည္။

ထို႔အျပင္ အာေမးနီးယားျပည္နယ္ဖက္တြင္ နစ္ကလပ္ မင္းသားႀကီး ကြပ္ကဲေသာ ႐ုရွားတပ္မ်ားသည္ အတန္ပင္ အေရးသာခဲ့သည္။ တူရကီနိုင္ငံသည္ ဆူးအက္တူးေျမာင္းကို သိမ္းပိုက္ရန္ ႀကိဳးစားခဲ့ေသာ္လည္း ၿဗိတိသၽွတပ္မ်ားက တြန္းလွန္လိုက္သျဖင့္ မေအာင္ျမင္ခဲ့ေခ်။

ဒုတိယကမၻာစစ္

ဒုတိယကမၻာစစ္ (၁၉၃၉ - ၁၉၄၅) ကို အတိုေကာက္အားျဖင့္ WW II သို႔မဟုတ္ World War II ဟုလည္း ေခၚၾကၿပီး ပထမကမၻာစစ္ပြဲ၏ အဆက္အျဖစ္ တိုက္ခိုက္ၾကေသာ စစ္ပြဲအျဖစ္ စစ္သမိုင္းပညာရွင္မ်ားက သုံးသပ္ၾကသည္။ ကမၻာ့အင္အားႀကီး နိုင္ငံမ်ားက မဟာမိတ္ ႏွစ္ဖြဲ႕အၿပိဳင္ဖြဲ႕၍ တိုက္ခိုက္ၾကၿပီး ၄င္းတို႔မွာ မဟာမိတ္နိုင္ငံမ်ားနဲ႔ ဝင္ရိုးတန္း နိုင္ငံမ်ားတို႔ျဖစ္ၾကသည္။ စစ္သားဦးေရ သန္း ၁၀ဝ ေက်ာ္ ပါဝင္တိုက္ခိုက္ၾကၿပီး အဓိက ဝင္ေရာက္တိုက္ခိုက္ၾကသူမ်ားသည္ ၎တို႔၏ အလုံးစုံေသာ စီးပြားေရး၊ စက္မွုအလုပ္႐ုံႏွင့္ သိပၸံနည္းပညာမ်ားကို သုံးစြဲၾကကာ စစ္ပြဲအတြင္း အသာစီးရရန္ ႀကိဳးစားခဲ့ၾကသည္။ ထို႔အတူ စစ္ပြဲအတြင္းတြင္လည္း စစ္ေရးပစ္မွတ္ေတြအျပင္ အရပ္ဖက္ပစ္မွတ္ကိုပါ ဖ်က္ဆီးပစ္ၾကေသးသည္။ လူေပါင္း သန္း ၇၀ ေလာက္ ေသေၾကပ်က္စီးခဲ့ရာမွာ အမ်ားစုမွာ အရပ္သားမ်ားျဖစ္သည္။ စစ္ပြဲတစ္ခုလုံးအတြက္ ကုန္က်စရိတ္မွာ အၾကမ္းဖ်င္းအားျဖင့္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၁ ထရီလီယံ ( ၁,ဝ၀ဝ ဘီလီယံ၊ ၁,ဝ၀ဝ,ဝ၀ဝ မီလီယံ ) ( ေဒၚလာသန္းေပါင္း တစ္သန္း ) ခန႔္မၽွ ကုန္က်ခဲ့ကာ စစ္စရိတ္ အႀကီးဆုံး စစ္ပြဲျဖစ္ခဲ့သည္။

ပထမကမၻာစစ္ပြဲအၿပီးအေျခအေန

ပထမ ကမၻာစစ္အၿပီးတြင္ က်င္းပသည့္ ဗာဆိုင္းညီလာခံသည္ အမွန္တစ္ကယ္တြင္ စစ္နိုင္ နိုင္ငံမ်ားက စစ္ရွုံးနိုင္ငံမ်ားထံမွ အက်ိဳးအျမတ္မ်ားကို ေတာင္းယူျခင္း၊ စစ္ရွုံးနိုင္ငံမ်ား ကိုစာခ်ဳပ္ပါအခ်က္အလက္မ်ားျဖင့္ တားဆီးခ်ဳပ္ခ်ယ္ရန္ ႀကိဳးစားၾကသည့္ ညီလာခံသာျဖစ္သည္။ ထိုညီလာခံတြင္ အက်ိဳးအမ်ားဆုံးအေနႏွင့္ အဂၤလိပ္ႏွင့္ ဂ်ပန္၊ ျပင္သစ္တို႔သည္ စစ္ရွုံးနိုင္ငံမ်ားထံမွ ကိုလိုနီနယ္အမ်ားအျပားကို လႊဲေျပာင္းရယူပိုင္ဆိုင္ခဲ့ၾကသည္။ စစ္ရွုံးနိုင္ငံျဖစ္သည့္ ဂ်ာမနီ(ယခင္ၾသစတီးယား)မွာ ကိုလိုနီနယ္မ်ားသာမက ဥေရာပတိုက္ေပၚရွိ နိုင္ငံ၏နယ္နိမိတ္မ်ားကိုပါ ခြဲေဝေပးခဲ့ရသည့္အတြက္ အနစ္နာဆုံးျဖစ္ခဲ့ရသည္။ စစ္ရွုံးနိုင္ငံမဟုတ္သည့္တိုင္ အီတလီမွာ မည္သည့္အက်ိဳးအျမတ္မွ မယ္မယ္ရရ မရရွိဘဲ တိုင္းျပည္အေျခအေန ဆိုးရြားသည္သာ အဖတ္တင္ခဲ့သည္။ စစ္နိုင္သည့္ဂ်ပန္မွာလည္း ေဝစုမ်ားရသည့္တိုင္ အစြန္းေရာက္ အမ်ိဳးသားေရး စစ္ဝါဒီမ်ားက အုပ္ခ်ဳပ္လာသည့္အတြက္ နယ္ခ်ဲ႕ျခင္းကို လိုလိုလားလားပင္ ဆက္လက္လုပ္ရန္ အားသန္ေနခဲ့ျပန္သည္။ စစ္ရွုံးနိုင္ငံမ်ားအေနႏွင့္လည္း အဖက္ဖက္မွ ဖိႏွိပ္ခံရသည့္အတြက္ တိုင္းျပည္အေျခအေနမွာ ဆိုးဆိုးဝါးဝါး ျဖစ္ေနခဲ့ရၿပီး တိုင္းျပည္အတြင္း အစြန္းေရာက္ အမ်ိဳးသားေရးဝါဒ ျဖစ္ေပၚလာေရးအတြက္ တြန္းအားေပးေနခဲ့သကဲ့သို႔ ရွိေနခဲ့ျပန္သည္။

စစ္ျဖစ္ရသည့္ အေၾကာင္းရင္း

ပထမ ကမၻာစစ္ႀကီး ၿပီးဆုံးသည္မွ ဒုတိယ ကမၻာစစ္ႀကီး စတင္သည္အထိ ၾကားလာလတြင္ ကမၻာအရပ္ရပ္၌ လက္ရွိႏွင့္ လက္မဲ့ဟူ၍ လူတန္းစားႏွစ္ရပ္ ေပၚေပါက္လာခဲ့သည္။ ထိုသို႔ ေပၚေပါက္ခဲ့ရသည္မွာ စီးပြားေရး စနစ္ဆိုးေၾကာင့္ျဖစ္ရာ လူအခ်င္းခ်င္း မနာလိုမုန္းတီးစိတ္မ်ားမွာ ဗေလာင္ဆူလ်က္ ရွိေလသည္။ ပထမ ကမၻာစစ္ႀကီးကို အၿပီးသတ္ခဲ့ေသာ ဗာေဆးစာခ်ဳပ္ကို ခ်ဳပ္ဆိုၾကၿပီးသည့္ေနာက္ ကမၻာ့အေျခအေနမွာ ဒုတိယ ကမၻာစစ္ ျဖစ္မည့္အခ်ိန္သို႔ တျဖည္းျဖည္း ခ်ဥ္းကပ္ခဲ့သည္။

တ႐ုတ္နိုင္ငံ၌ မဆုံးနိုင္ေသာ ျပည္တြင္းစစ္ ျဖစ္ေနသည့္အျပင္ ေဒသအခ်ိဳ႕မွာ ၁၉၃၁ ခုႏွစ္တြင္ ဂ်ပန္လက္ေအာက္ က်ေရာက္ခံရသည္။ ဥေရာပတိုက္တြင္ ဆိုဗီယက္ေတာ္လွန္ေရးႀကီးေၾကာင့္လည္း လူအေျမာက္အျမား ေသေၾကပ်က္စီးၾကရသည္။ အဂၤလန္ႏွင့္ ျပင္သစ္ကမူ စစ္ကိုၿငီးေငြ႕ကာ ထာဝစဥ္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကိုသာ အလိုရွိၾကသည္။ ယင္းသို႔ေသာအခ်ိန္တြင္ ေဗာ္လကန္တစ္ဝိုက္ႏွင့္ ဥေရာပအလယ္ပိုင္းတို႔၌ အဝတ္အထည္ အစားအစာ ေခါင္းပါးျခင္းတည္းဟူေသာ စီးပြားပ်က္ကပ္ဆိုးႏွင့္ ရင္ဆိုင္တိုးေနရသည္။ မၾကာမီပင္ စီးပြားပ်က္ ကပ္ဆိုးႀကီးသည္ ဥေရာပတိုက္ တစ္ခုလုံးကို လႊမ္းျခဳံမိေတာ့သည္။ အီတလီတြင္ အာဏာရွင္ မူဆိုလီနီက မင္းမူ၍ ဂ်ာမနီတြင္ ဟစ္တလာက အာဏာသိမ္းေလသည္။ ေနာက္ထပ္ ကမၻာစစ္အတြက္ အစစအရာရာ အဆင္သင့္ ျဖစ္ေနေလၿပီ။ မီးေတာက္ႀကီး ထေတာက္ရန္ မီးပြားတစ္ခု က်ေရာက္ဖို႔သာ လိုေတာ့သည္။

ေလခ်ိဳေသြးသည့္ ျမဴးနစ္အေရး

၁၆၄၇ ခုႏွစ္ ဝက္စေဖးလီးယားစာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ဆိုသည့္အခါမွစ၍ ဥေရာပတိုက္ကို မေရရာလွေသာ အာဏာမဲတင္းေပးသည့္ စနစ္အေပၚတြင္ တည္ေဆာက္ခဲ့သည္။ သို႔ရာတြင္ ၁၈၁၇ ခုႏွစ္တြင္ ဂ်ာမန္ေခါင္းေဆာင္ ဗစ္ဇမတ္သည္ အာဏာမဲတင္းေပးသည့္ စနစ္ကို တိုက္ဖ်က္၍ ဂ်ာမနီကို စည္းလုံးၿပီးလၽွင္ ဥေရာပတြင္ ဂ်ာမန္တန္ခိုး ႀကီးထြားနိုင္ေအာင္ ႀကိဳးစားခဲ့သည္။ ပထမ ကမၻာစစ္အၿပီးတြင္ ခ်ဳပ္ဆိုေသာ ဗာေဆးစာခ်ဳပ္သည္ ၿပိဳကြဲေနၿပီျဖစ္ေသာ အာဏာမဲတင္းေပးသည့္ စနစ္ကို ျပန္လည္အသက္သြင္းလိုက္သည္။ သို႔ရာတြင္ ဟစ္တလာႏွင့္ နာဇီပါတီ တက္လာေသာအခါ ဗစ္ဇမတ္၏ လမ္းစဥ္အတိုင္း ဥေရာပတြင္ ထိပ္သီးနိုင္ငံႀကီး ျဖစ္ေအာင္ ဂ်ာမနီအား ျပန္လည္ထူေထာင္ေလသည္။ ယင္းသို႔ ျပဒါးတစ္လမ္း သံတစ္လမ္းျဖစ္ေသာ ဝါဒႏွစ္ခုသည္ မ်ဴးနစ္သေဘာတူညီခ်က္စာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ဆိုသည့္အခ်ိန္တိုင္ေအာင္ ပဋိပကၡျဖစ္လာခဲ့သည္။ ေနာက္ဆုံးတြင္ ဗစ္ဇမတ္ႏွင့္ ဟစ္တလာတို႔၏ ဂ်ာမနီနိုင္ငံ အာဏာလႊမ္းမိုးေရးက စစ္တပ္အင္အား ေထာက္ခံမွုျဖင့္ အနိုင္ရသြားေလသည္။

ဒုတိယ ကမၻာစစ္ အေၾကာင္းကို မွတ္တမ္းတင္ရာ၌ အာဏာရွင္ ဟစ္တလာ၏ အေၾကာင္းႏွင့္ မကင္းလြတ္နိုင္ေပ။ ဟစ္တလာသည္ ၁၉၃၃ ခုႏွစ္တြင္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ျဖစ္လာၿပီးလၽွင္ ဂ်ာမန္လူထုႀကီး တစ္ရပ္လုံးအား စည္း႐ုံးေလသည္။ ၁၉၃၆ ခုႏွစ္တြင္ သူ၏ အင္အားမွာ အားကိုးေလာက္ေအာင္ ေတာင့္တင္းလာၿပီးျဖစ္ရကား နိုင္ငံေပါင္းခ်ဳပ္အသင္းႀကီးမွ ႏုတ္ထြက္လိုက္ၿပီး လိုကားနိုးစာခ်ဳပ္ကိုလည္း ဖ်က္သိမ္းခိုင္းေလသည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ ဂ်ာမနီႏွင့္ အီတလီတို႔မွာ စစ္တိုက္ရန္ အဆင္သင့္ ျဖစ္ေနၾကေလၿပီ။

ၿဗိတိသၽွဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ခ်ိန္ဗာလိန္က ၿငိမ္းခ်မ္းေရး သမားႀကီး ျဖစ္သည္။ မည္သည့္နည္းႏွင့္မဆို သူ၏ လက္ထက္တြင္ စစ္မျဖစ္ေအာင္ တားဆီးနိုင္လိမ့္မည္ဟု ယုံၾကည္သည္။ ဂ်ာမန္တို႔အား မ်က္ႏွာခ်ိဳေသြးကာ ေလေအးျဖင့္ေခ်ာ့ျမႇဴလၽွင္ ရနိုင္မည္ဟုလည္း ေမၽွာ္လင့္ေလသည္။ ၁၉၃၈ ခုႏွစ္၌ ဂ်ာမနီက ခ်က္ကိုဆလိုဗားကီးယားကိုပိုင္ေသာ ဆူေဒတင္နယ္ကို ေတာင္းဆိုေသာအခါ ခ်ိန္ဗာလိန္ႏွင့္ ျပင္သစ္ဝန္ႀကီခ်ဳပ္သည္ ယခင္က မိမိတို႔ ကတိမ်ားကို လ်စ္လ်ဴရွုလ်က္ ဂ်ာမန္၏ အလိုသို႔ လိုက္ေလ်ာခဲ့ၾကသည္။ အီတလီ၊ ျပင္သစ္၊ အဂၤလိပ္ႏွင့္ ဂ်ာမန္ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ မ်ဴးနစ္ၿမိဳ႕တြင္ စည္းေဝးကာ မ်ဴးနစ္စာခ်ဳပ္ကို ေရးဆြဲ၍ ဆူေဒတင္နယ္ကေလးကို ဟစ္တလာ၏ လက္သို႔ ေပးအပ္လိုက္သည္။

စစ္ရွဳံးဂ်ာမနီ

ပထမ ကမၻာစစ္တြင္ ဂ်ာမနီႏွင့္ အေပါင္းအပါနိုင္ငံမ်ားမွာ နလံမထူနိုင္ေအာင္ အရွုံးႀကီးရွုံးခဲ့ရသည္။ ထိုစစ္တြင္ ဂ်ာမန္တို႔သည္ လူေပါင္း ၇ သန္းမၽွ ဆုံးရွုံးခဲ့သည္။ အခ်ိဳ႕မွာ ဒဏ္ရာရရွိ၍ မ်ားစြာေသာ သူတို႔မွာ ေပ်ာက္ဆုံးေနေလသည္။ ယင္းသို႔ စစ္ရွုံးေသာေၾကာင့္ ဂ်ာမနီတစ္နိုင္ငံလုံး အင္အားပ်က္ျပဳန္းခဲ့၍ ဖရိုဖရဲျဖစ္ေနစဥ္ ၁၉၁၉ ခုႏွစ္၌ နာဇီပါတီကို ထူေထာင္လိုက္သည္။ ဗာေဆးစာခ်ဳပ္အရ ဂ်ာမနီသည္ စတုရန္မိုင္ေပါင္း ၁ သန္းမၽွ က်ယ္ဝန္း၍ လူဦးေရ ၁၈ သန္းေနထိုင္ေသာ နယ္ပယ္မ်ား၊ ေက်ာက္မီးေသြး ၄၅ %၊ သံ ၆၅ %ႏွင့္ အျခား ေျမာက္ျမားလွစြာေသာ ပစၥည္းမ်ားကို စစ္ေလ်ာ္ေၾကး ေပးဆပ္ရေသးသည္။ ဂ်ာမနီ၏ ၾကည္းတပ္၊ ေရတပ္မ်ားမွာလည္း အင္အားေလ်ာ့ပစ္ျခင္း ခံရေလသည္။

ယင္းစစ္ရွုံးဂ်ာမနီသည္ စစ္နိုင္ေသာနိုင္ငံမ်ား၏ ဖိေထာင္းျခင္းကို ခံေနရေသာအခ်ိန္တြင္ ဟစ္တလာႏွင့္ သူ၏ အမ်ိဳးသားဆိုရွယ္လစ္ ဂ်ာမန္ အလုပ္သမားပါတီေခၚ နာဇီပါတီ ေပၚေပါက္လာသည္။ သို႔ရာတြင္ ရင္ဆိုင္ေနရေသာ ျပႆနာမ်ားကို ေျပလည္ေအာင္ ေျဖရွင္းနိုင္စြမ္း မရွိေခ်။ သူတို႔သည္ စစ္ေၾကာင့္ အေျခအေနပ်က္ ျဖစ္ရေသာ စီးပြားေရးသမား ကေလးမ်ားႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္လုပ္ငန္းရွင္မ်ားကို ေျမႇာက္ပင့္ေပးသည္။ မေရရာေသာ စီးပြားေရး ကတိမ်ားကို ေပးၾကသည္။ ထို႔အျပင္ ကမၻာစီးပြားေရးတြင္လည္း လက္ဝါးႀကီးအုပ္ေနေသာ ယဟူဒီမ်ားေၾကာင့္သာ ဂ်ာမနီနိုင္ငံႀကီး စစ္ရွုံးရသည္ဟု စြပ္စြဲၾကသည္။ ဂ်ာမန္ တစ္မ်ိဳးသားလုံးအား အိုးမဲသုတ္ေသာ ဗာေဆးစာခ်ဳပ္ကို တိုက္ဖ်က္ရမည္၊ ဂ်ာမန္နိုင္ငံသစ္ ထူေထာင္မည္ စေသာ ေႂကြးေၾကာ္သံမ်ားျဖင့္ ဝါဒျဖန႔္ၾကသည္။ ေနာက္ကြယ္တြင္မူ ဂ်ာမန္ စက္မွုလက္မွု လုပ္ငန္းရွင္ႀကီးမ်ား၊ စစ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ အလုပ္သမား အင္အားစု ၿဖိဳခြဲရန္ႏွင့္ ဂ်ာမနီ၏ စစ္အင္အား ျပန္လည္ျဖည့္တင္းရန္ အခြင့္ေကာင္းယူကာ နာဇီဂိုဏ္းသားမ်ားအား ေငြေၾကးျဖင့္ အားေပး ကူညီလ်က္ ရွိၾကသည္။

ဗီယာအေဆာင္ ပုန္ကန္မွဳ

အစပထမတြင္ နာဇီမ်ားသည္ ထင္တိုင္း မေပါက္ၾကေခ်။ ၁၉၂၃ ခုႏွစ္တြင္ ဗီယာအေဆာင္ ပုန္ကန္မွုကို လုပ္ကိုင္ၾကရာတြင္ မေအာင္ျမင္ပဲ ဟစ္တလာႏွင့္ ေခါင္းေဆာင္အခ်ိဳ႕သာ ေထာင္နန္းစံရေလသည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ ဂ်ာမနီသည္ စီးပြားေရးအားျဖင့္ အနည္းငယ္ နလံျပန္ထူလာသည္။ နိုင္ငံေပါင္းခ်ဳပ္အသင္းႀကီး ေဆာင္ရြက္မွုေၾကာင့္ စစ္ေလ်ာ္ေၾကး ေပးေဆာင္ျခင္းမွ အနည္းငယ္ သက္သာရာ ရသည္။ သို႔ရာတြင္ တစ္ကမၻာလုံးသို႔ ဂယက္ရိုက္စျပဳေသာ စီးပြားပ်က္ကပ္ႀကီးကိုကား ေရွာင္ကြင္း၍မရေခ်။

စီးပြားပ်က္ကပ္ေၾကာင့္ နာဇီတို႔ အင္အား တက္လာသည္။ အလုပ္လက္မဲ့ဦးေရ တိုးတက္မ်ားျပားလာသည္။ ကြန္ျမဴနစ္ရန္ကို ေၾကာက္ရြံ့ေသာ ဂ်ာမန္သံမဏိလုပ္ငန္း အရင္းရွင္မ်ားသည္ နာဇီတို႔အား ေငြေၾကး အေျမာက္အျမား ေထာက္ပံ့ၾကသည္။ အလုပ္လက္ကိုင္ မရွိသျဖင့္ ေယာင္ခ်ာခ်ာ ျဖစ္ေနသည့္ သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ ဂ်ာမန္တို႔သည္လည္း ဟစ္တလာ၏ ဝါဒကို ယုံၾကည္လ်က္ ဟစ္တလာကိုပင္ မိမိတို႔အား ကယ္တင္မည့္သူအျဖစ္ ၾကည္ညိဳေလးစားလာသည္။ လက္ရွိ ဂ်ာမန္အစိုးရမွာ အင္အားနည္းပါး၍ နာဇီလက္ကိုင္ မုန္တိုင္းတပ္သားမ်ားကို ေကာင္းစြာ မႏွိမ္နင္းနိုင္ေခ်။ ယင္းသို႔ျဖင့္ နာဇီတို႔၏ အင္အားမွာ ဒီေရအလား တိုးပြားလာရာ ၁၉၃၃ ခုႏွစ္ ဇႏၷဝါရီ ၃၀ ရက္ေန႔တြင္ ဟစ္တလာသည္ အစိုးရအာဏာကို သိမ္းပိုက္လိုက္သည္။ သူ၏ ဝါဒမွာ စစ္ဝါဒ ျဖစ္သည့္အတိုင္း အာဏာရသည့္ေန႔မွစ၍ စစ္ကိုလုံးပန္းေတာ့သည္။ သို႔မွသာ အာဏာကို လက္ကိုင္ထားနိုင္ေပမည္။ အေရးပါေသာ ပါတီေခါင္းေဆာင္မ်ားမွာ ရာထူးႀကီးမ်ား ရရွိ၍ ခ်မ္းသာၾကသည္။ ငယ္သားမ်ားမွာလည္း လခေကာင္းရာထူးမ်ား အသီးသီး ရရွိ၍ ထိုရာထူးမ်ား လက္လြတ္မသြားေစရန္သာ ႀကိဳးပမ္းေနၾကသည္။

ဒုတိယ နပိုလီယန္

ဟစ္တလာကား ဒုတိယ နပိုလီယန္္ပင္ ျဖစ္သည္။ သူ၏ရည္မွန္းခ်က္မွာ တစ္ကမၻာလုံး လႊမ္းမိုးရန္ ျဖစ္သည္။ ပထမ ကမၻာစစ္ ျဖစ္ရသည္မွာလည္း ဂ်ာမန္ေခါင္းေဆာင္မ်ားက ကမၻာကို လႊမ္းမိုးလိုေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ဟစ္တလာလည္း ထိုနည္းႏွင္ႏွင္ျဖစ္သည္။ ဂ်ာမန္လူမ်ိဳးသည္ ျမင့္ျမတ္ေသာလူမ်ိဳးျဖစ္၍ အျခားလူမ်ိဳးမ်ားက ဂ်ာမန္လူမ်ိဳးကို က်ိဳးႏြံခစားၾကရမည္ဟု ဟစ္တလာ ယူဆသည္။ ဟစ္တလာ၌ ခ်င့္ခ်ိန္နိုင္ေသာ စိတ္ဓာတ္ေခါင္းပါး၍ မိမိကိုယ္ကို ေရွးေခတ္က စစ္သူႀကီးျဖစ္ခဲ့ေသာ အယ္လက္ဇႏၵားႏွင့္ နပိုလီယန္တို႔ထက္ပင္ ထင္ေပၚခ်င္ေလသည္။

သို႔ျဖစ္ေလရာ ဟစ္တလာသည္ အာဏာကို သူ၏လက္ထဲျမဲေအာင္ ဆုပ္ကိုင္ထားေလသည္။ ဂ်ာမန္ ရိုက္စတတ္လႊတ္ေတာ္ကို ႀကိဳတင္ႀကံစည္၍ မီးရွို႔လိုက္ၿပီး အတိုက္အခံအားလုံးကို စြပ္စြဲကာ လိုက္လံႏွိမ္နင္းေလသည္။ အခ်ိဳ႕အား အက်ဥ္းခ်ထားၿပီး အခ်ိဳ႕အား အဆုံးစီရင္ လိုက္သည္။ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆိုေရးသားမွုကို ပိတ္ပင္သည္။ အဲလ္ဘတ္ အိုင္းစတိုင္းစေသာ ကမၻာေက်ာ္ သိပၸံပညာရွင္ႀကီမ်ား၊ ေသာမတ္မန္းစေသာ ကမၻာေက်ာ္ ဝတၳဳေရးဆရာႀကီးမ်ားကိုလည္း ျပည္ႏွင္ဒဏ္ ေပးခဲ့သည္။ အင္အား နည္းပါးေသာ ယဟူဒီမ်ားအား စနစ္တက် ညႇဥ္းပန္းသည္။ မိမိအား အတိုက္အခံေျပာဆိုေသာ သာသနာေရး ေခါင္းေဆာင္မ်ားအားလည္း ႏွိမ္နင္းေလသည္။

ဗာေဆးစာခ်ဳပ္အား ေဖာက္ဖ်က္ျခင္း

ဟစ္တလာသည္ ဗာေဆးစာခ်ဳပ္ကို ဤသို႔ျဖင့္ စကၠဴစုတ္အသြင္သို႔ ေျပာင္းလဲလိုက္သည္။ ဂ်ာမနီသည္ လက္နက္စုေဆာင္းေရးကိုသာ လုံးပန္းလ်က္ ဂ်ာမာန္ၾကည္းတပ္၊ ေလတပ္၊ ေရတပ္မ်ားကိုလည္း အပူတျပင္း ခ်ဲ႕ထြင္သည္။

နာဇီတို႔သည္ ဗာေဆးစာခ်ဳပ္ကို မေဖာက္ဖ်က္ပါဟု ျငင္းဆိုေသာ္လည္း စစ္ျပင္ဆင္မွုမ်ားကိုကား အစြမ္းကုန္ လုပ္ကိုင္ေနၾကသည္။ နိုင္ငံျခား အစိုးရမ်ားမွာ မည္သို႔မၽွ အေရးမယူၾကပဲ လက္ပိုက္ၾကည့္ေနၾကသည္။ ဆိုဗီယက္တစ္ဦးသာလၽွင္ ဂ်ာမန္၏ ရန္စြယ္ကို ျမင္သျဖင့္ စုေပါင္းကာကြယ္ေရး ျပဳလုပ္ရန္ အႀကံေပးေသာ္လည္း အခ်ည္းအႏွီး ျဖစ္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ဆိုဗီယက္သည္ စိတ္ပ်က္ျခင္းမရွိပဲ အျခားေသာ ဥေရာပနိုင္ငံမ်ားႏွင့္ အခ်င္းခ်င္း ရုိင္းပင္းကူညီရန္ စာခ်ဳပ္ကို မျဖစ္မေန ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့သည္။ ယင္းစာခ်ဳပ္မ်ားအနက္ ၁၉၃၅ ခုႏွစ္တြင္ ခ်ဳပ္ဆိုေသာ ျပင္သစ္ - ဆိုဗီယက္ မဟာမိတ္စာခ်ဳပ္မွာ အထင္ရွားဆုံးျဖစ္သည္။

နိုင္ငံေပါင္းခ်ဳပ္အသင္းႀကီး မစြမ္းနိုင္ၿပီ

၁၉၃၅ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာတြင္ နိုင္ငံေပါင္းခ်ဳပ္အသင္းႀကီး၏ စြမ္းအားကို မွတ္ေက်ာက္တင္ၾကည့္ေသာ အျဖစ္အပ်က္တစ္ရပ္ ေပၚေပါက္လာသည္။ မူဆိုလီနီ ႀကီးစိုးေနေသာ အီတလီနိုင္ငံသည္ အာဖရိကတိုက္ရွိ အီသီအိုးပီးယားနိုင္ငံကေလးကို အေၾကာင္းမဲ့ ဝင္ေရာက္တိုက္ခိုက္သည္တြင္ နိုင္ငံေပါင္းခ်ဳပ္အသင္းႀကီးသည္ က်ဴးေက်ာ္ေသာ အီတလီအား စီးပြားေရးအရ ကန႔္သတ္႐ုံမွတစ္ပါး မည္သို႔မၽွ ထိေရာက္စြာ အေရးမယူခဲ့ေခ်။ ၁၉၃၆ ခုႏွစ္ ေမလ ၅ ရက္ေန႔တြင္ အီတလီတပ္မ်ားသည္ အီသီအိုးပီးယားၿမိဳ႕ေတာ္ အက္ဒစ္အဗာဗာသို႔ ဝင္ေရာက္ခဲ့ၾကသည္။

ယင္းသို႔ အျခားနိုင္ငံတစ္ခုကို လက္နက္အားကိုးျဖင့္ က်ဴးေက်ာ္သိမ္းပိုက္နိုင္ပုံကို မူဆိုလီနီက နမူနာျပလိုက္ၿပီး မၾကာမီပင္ ဟစ္တလာကလည္း အားက်မခံ အစြမ္းျပလိုက္သည္။ ၁၉၃၆ ခုႏွစ္ မတ္လတြင္ ဟစ္တလာ၏ တပ္မ်ားသည္ ရိုင္းလန္းနယ္ထဲသို႔ ခ်ီတက္ၾကသည္။ ဗာေဆးစာခ်ဳပ္က ရိုင္းလန္းနယ္ထဲတြင္ အျမဲတမ္းစစ္တပ္မ်ားကို မထားရွိေစရဟု ဆိုထားသည္။ သို႔ေသာ္ နိုင္ငံေပါင္းခ်ဳပ္အသင္းႀကီးသည္ ဟစ္တလာအား ရွုတ္ခ်႐ုံမွလြဲ၍ မည္သို႔မၽွ မျပဳစြမ္းနိုင္ခဲ့ေပ။ ဂ်ာမန္တပ္မ်ားသည္ ရိုင္းလန္းနယ္တြင္ တပ္စြဲ၍ ခံတပ္မ်ားပင္ ေဆာက္လုပ္ၾကသည္။

၁၉၃၆ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လတြင္ ျပည္တြင္းစစ္တစ္ခု ေပၚေပါက္လာျပန္သည္။ စပိန္နိုင္ငံတြင္ သမၼတအစိုးရကို ဖက္ဆစ္သူပုန္မ်ားက ေတာ္လွန္ၾကသည္။ ထိုျပည္တြင္းစစ္ပြဲတြင္ ျပင္သစ္ႏွင့္ အဂၤလိပ္အမွဴးရွိေသာ ဥေရာပနိုင္ငံမ်ားက ဝင္ေရာက္စြက္ဖက္ျခင္း မရွိေသာ္လည္း ဂ်ာမနီႏွင့္ အီတလီတို႔ကမူ သူပုန္မ်ားအား ကူညီခဲ့သည္။ ၁၉၃၉ ခုႏွစ္ မတ္လတြင္ သမၼတအစိုးရ ျပဳတ္က်၍ ဖက္ဆစ္သူပုန္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ဖရန္ကို အစိုးရ တက္လာသည္။

၁၆၃၆ ခုႏွစ္တြင္ အျခားအေရးႀကီးေသာ အျဖစ္အပ်က္တစ္ရပ္မွာ ဂ်ာမနီႏွင့္ ဂ်ပန္ပူးေပါင္း၍ ကြန္မင္တန္ဆန႔္က်င္ေရးစာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ဆိုျခင္းျဖစ္သည္။ ေနာက္တစ္ႏွစ္တြင္ အီတလီသည္ ထိုစာခ်ဳပ္တြင္ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္သည္။ ၁၉၄၀ ျပည့္ႏွစ္ စက္တင္ဘာလတြင္ ဂ်ာမနီ၊ အီတလီႏွင့္ ဂ်ပန္တို႔သည္ ၃ နိုင္ငံ မဟာမိတ္စာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့ကာ ထို ၃ နိုင္ငံအား ဝင္ရိုးတန္းနိုင္ငံမ်ားဟု ေခၚၾကသည္။

၁၉၃၇ ခုႏွစ္အတြင္း စပိန္နိုင္ငံသည္ ျပည္တြင္းစစ္ျဖင့္ ဆူပြက္ေနစဥ္ အေရွ႕တိုင္း၌ ဂ်ပန္သည္ တ႐ုတ္အား စစ္မေၾကျငာပဲ တိုက္ခိုက္လ်က္ရွိသည္။ လက္နက္အင္အားခ်င္း ကြာျခားေသာ္လည္း မ်ိဳးခ်စ္တ႐ုတ္မ်ားသည္ အခ်င္းခ်င္းေသြးစည္းလ်က္ ဂ်ပန္ကို ခုခံၾကသည္။ တ႐ုတ္တို႔၏ ဇြဲသတၱိကို ကမၻာက ခ်ီးက်ဴးခဲ့သည္။

ဩစႀတီးယားက်ျခင္း

အေရွ႕ဖ်ားေဒသတြင္ ဂ်ပန္တို႔ စစ္မီးေမႊးလ်က္ရွိစဥ္ ဥေရာပတိုက္တြင္ စစ္ယမ္းအိုးႀကီး ေပါက္ကြဲရန္ တစ္ေန႔တစ္ျခား နီးကပ္လာသည္။ ၁၉၃၈ ခုႏွစ္တြင္ စိုးရိမ္ဖြယ္ရာ အေရးေတာ္မ်ား တသီတတန္းႀကီး ျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။

၁၉၃၄ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လတြင္ ဟစ္တလာသည္ ဩစႀတီးယားအား သိမ္းပိုက္ရန္ ႀကိဳးစားေသး၏။ သို႔ေသာ္ မေအာင္ျမင္ခဲ့ေခ်။ ၁၉၃၈ ခုႏွစ္တြင္ ဟစ္တလာသည္ ဩစႀတီးယား အဓိပတိအား ရာဇသံမ်ား တစ္ခုၿပီးတစ္ခုပို႔လ်က္ ၿခိမ္းေျခာက္ေလသည္။ မတ္လ ၁၂ ရက္ေန႔တြင္ ဂ်ာမန္စစ္တပ္မ်ားသည္ ဩစႀတီးယားသို႔ ခ်ီတက္သိမ္းပိုက္သည္။

ဩစႀတီးယားကို သိမ္းပိုက္ၿပီးေနာက္ နာဇီရန္စြယ္သည္ ခ်က္ကိုဆလိုဗားကီးယားဘက္သို႔ ဦးလွည့္ျပန္သည္။ ဟစ္တလာသည္ ခ်က္နိုင္ငံကို သိမ္းပိုက္ရန္ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳး ရွာေဖြ၍ ရန္စေနသည္။ ၿဗိတိသၽွဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ခ်ိန္ဗာလန္သည္ သုံးႀကိမ္တိုင္တိုင္ ဟစ္တလာႏွင့္ ေစ့စပ္ေဆြးေႏြးသည္။ ျပင္သစ္ႏွင့္ အဂၤလန္တို႔သည္ ဟစ္တလာ၏ အလိုကို လိုက္ေလ်ာနိုင္သေလာက္ လိုက္ေလ်ာၾကသည္။ သို႔ရာတြင္ ဟစ္တလာ မေက်နပ္ေခ်။ ၁၉၃၈ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလတြင္ ၿဗိတိသၽွဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ခ်ိန္ဗာလန္၊ ျပင္သစ္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဒါလာဒေယးႏွင့္ မူဆိုလီနီတို႔သည္ မ်ဴးနစ္ၿမိဳ႕၌ ဟစ္တလာႏွင့္ ေဆြးေႏြးၾကသည္။ ဤကား ဟစ္တလာ၏ အလိုကို ေနာက္ဆုံး လိုက္ေလ်ာျခင္း ျဖစ္သည္။ ဟစ္တလာက ေနာက္ထပ္ နယ္ပယ္ မေတာင္းေတာ့ပါဟု ကတိျပဳသည္။ သို႔ရာတြင္ ၁၉၃၉ ခုႏွစ္၌ ဟစ္တလာသည္ ပရာဟၿမိဳ႕ေတာ္သို႔ ခ်ီတက္၍ ခ်က္တို႔၏ လြတ္လပ္ေရးကို ေခ်မွုန္းလိုက္သည္။

ဒုတိယ ကမၻာစစ္ႀကီး စေခ်ၿပီ

ခ်က္ကိုဆလိုဗားကီးယားအား သိမ္းပိုက္ၿပီးေနာက္ နာဇီတပ္ဦးသည္ ပိုလန္ဘက္သို႔ လွည့္သြားသည္။ သို႔ရာတြင္ ဂ်ာမန္တို႔သည္ ခ်က္ျခင္း ဝင္ေရာက္ မတိုက္ခိုက္ေသးေပ။ ၿဗိတိန္ႏွင့္ ျပင္သစ္တို႔ကလည္း ပိုလန္ကို ဟစ္တလာ တိုက္လၽွင္ ပိုလန္ဘက္မွ ဝင္ေရာက္ကူညီရန္ ကတိေပးထားၾကသည္။ ထိုအေတာအတြင္း ဂ်ာမနီသည္ ဆိုဗီယက္႐ုရွႏွင့္ မက်ဴးေက်ာ္ေရးစာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ဆိုလိုက္ၿပီးေနာက္ ၁၉၃၉ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ ၁ ရက္ေန႔တြင္ ပိုလန္ကို ႐ုတ္တရက္ ဝင္ေရာက္တိုက္ခိုက္သည္။ ထိုေနာက္ ႏွစ္ရက္အၾကာတြင္ ၿဗိတိန္ႏွင့္ ျပင္သစ္တို႔သည္ ဂ်ာမနီအား စစ္ေၾကျငာေလသည္။ ဤသို႔ျဖင့္ ဒုတိယ ကမၻာစစ္ႀကီး စတင္ခဲ့ေတာ့သည္။

ပိုလန္တိုက္ပြဲ

နာဇီတို႔၏ စစ္စက္ယႏၲရားကို ပိုလန္တိုက္ပြဲတြင္ ေကာင္းစြာေတြ႕ျမင္ရသည္။ လၽွပ္တျပက္စစ္ဆင္နည္း ခရီးေရာက္ပုံကိုလည္း ပိုလန္သိမ္းပြဲတြင္ ေရွးဦးစြာ ေတြ႕ျမင္ရသည္။ ပိုလန္ေလယာဥ္ကြင္းမ်ား၊ မီးရထားလမ္း အခ်က္အျခာမ်ားကို အျပင္းအထန္ ဗုံးၾကဲဖ်က္ဆီးၾကသည္။ နာဇီတို႔၏ စစ္ခ်ီစစ္တက္ပုံမ်ားမွာ အံ့ဩဖြယ္ရာေကာင္းေအာင္ လ်င္ျမန္လွသည္။ စက္တင္ဘာလ ၇ ရက္ေန႔တြင္ ဂ်ာမန္မ်ားသည္ ဝါေဆာၿမိဳ႕ေတာ္၏ ဆင္ေျခဖုံးအထိ ေရာက္လာၾကသည္။ စက္တင္ဘာလ ၁၂ ရက္ေန႔တြင္ ဂ်ာမန္တပ္မ်ားက ပိုလန္ အေနာက္ပိုင္းကို သိမ္းပိုက္ၾကသည္။ စက္တင္ဘာလ ၁၇ ရက္ေန႔တြင္ ႐ုရွားတပ္မ်ားက ပိုလန္အေရွ႕ပိုင္းကုိ ဝင္ေရာက္သိမ္းပိုက္ၾကသည္။ ၁၉၃၉ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ ၂၉ ရက္ေန႔တြင္ ဂ်ာမနီႏွင့္ ႐ုရွားတို႔သည္ ေမာ္စကိုၿမိဳ႕ေတာ္တြင္ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုၿပီး ပိုလန္ကို ခြဲေဝယူၾကသည္။ လူဦးေရ သန္းေပါင္း ၂၀ ရွိ၍ စက္မွုလက္မွု ဗဟိုဌာနမ်ား ပါဝင္ေသာ ပိုလန္အေနာက္ပိုင္းကို ဂ်ာမနီကယူသည္။ လူဦးေရ ၁၄ သန္းရွိ၍ ေရနံထြက္ေသာ အေရွ႕ပိုင္းကို ႐ုရွားက ရရွိသည္။ ယင္းတို႔ျဖင့္ ပိုလန္နိုင္ငံသည္ နိုင္ငံႀကီးႏွစ္ခု၏ မတရား သိမ္းပိုက္ျခင္း ခံခဲ့ရေလသည္။

အေနာက္ဘက္ စစ္မ်က္ႏွာ

ပိုလန္ႏူိင္ငံသည္ ဂ်ာမနီႏွင့္ ႐ုရွားတပ္မ်ား၏ ေခ်မွုန္းဖ်က္ဆီးျခင္း ခံေနရစဥ္ အေနာက္ဘက္ စက္မ်က္ႏွာ၌ စစ္အေျခအေနမွာ ေရွ႕မတိုးသာ ေနာက္မဆုတ္သာ ျဖစ္ေနသည္။ ျပင္သစ္တပ္မ်ားသည္ မက္ဇီးနိုးခံတပ္ေနာက္တြင္ လေပါင္းမ်ားစြာ စစ္မဆင္ပဲ ေစာင့္ဆိုင္းေနၾကသည္။ တခါတရံ ကင္းလွည့္တပ္မ်ား တိုက္ခိုက္သည္မွလြဲ၍ ႀကီးက်ယ္ေသာ တိုက္ပြဲမ်ား မျဖစ္ပြားေသးေခ်။

ၾကည္းတပ္မ်ား ၿငိမ္သက္ေနေသာ္လည္း ေရတပ္ႏွင့္ ေလတပ္မ်ားကား အေတာ္အသင့္ လွုပ္ရွားလ်က္ရွိသည္။ စစ္ျဖစ္သည္ႏွင့္ တၿပိဳင္နက္ ဂ်ာမန္ေလတပ္သည္ အဂၤလန္ႏွင့္ ျပင္သစ္ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားကို ဗုံးၾကဲတိုက္ခိုက္လိမ့္မည္ဟု စိုးရိမ္ခဲ့ၾကေသာ္လည္း ဂ်ာမန္ေလတပ္မွာ ထိုအခ်ိန္အထိ ထူးဆန္းစြာ ၿငိမ္သက္ေနသည္။ ၿဗိတိသၽွ အာေအအက္ဖ္ေခၚ ဘုရင့္ေလတပ္မေတာ္ကသာ ဂ်ာမန္ေရတပ္စခန္းျဖစ္ေသာ ကီးသေဘၤာဆိပ္ၿမိဳ႕ကို သြားေရာက္ ဗုံးၾကဲတိုက္ခိုက္ေလသည္။

စစ္ျဖစ္ဦးစ ကာလမ်ားတြင္ ၿဗိတိသၽွတို႔မွာ အေရးႀကီးေသာ စစ္သေဘၤာႏွစ္စင္း ဆုံးရွုံးရေလသည္။ ၁၉၃၉ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ ၁၈ ရက္ေန႔တြင္ ကာေရးဂ်ီးယပ္ အမည္ရွိ ေလယာဥ္တင္သေဘၤာ အျမႇုပ္ခံရသည္။ ေအက္တိုဘာလ ၁၄ ရက္ေန႔တြင္ ရြိဳင္ယယ္အုတ္ အမည္ရွိ သေဘၤာသည္ ဂ်ာမန္တို႔၏ ေတာ္ပီဒို ထိမွန္၍ နစ္ျမဳပ္သြားသည္။ ၿဗိတိသၽွတို႔ကလည္း ဒီဇင္ဘာလတြင္ ဂ်ာမန္ခါးပိုက္ေဆာင္ စစ္သေဘၤာ ဂရပ္စပီးကို ဥ႐ုေဂြးနိုင္ငံ မြန္တီဗစ္ဒီအိုၿမိဳ႕ အလြန္၌ ပိတ္မိေလသည္။ ဂ်ာမန္စစ္သေဘၤာ၏ ကပၸတိန္သည္ လက္နက္ခ် အညံ့မခံပဲ သေဘၤာကို ေဖာက္၍ႏွစ္ျမႇုပ္လိုက္သည္။

ဆိုဗီယက္ - ဖင္လန္ စစ္ပြဲ

အေနာက္ဘက္ စစ္မ်က္ႏွာတြင္ ျပင္းထန္ေသာ တိုက္ပြဲမ်ား မျဖစ္ေသးပဲ ၿငိမ္သက္ေနစဥ္ ကမၻာတဝွမ္းလုံးသည္ ဆိုဗီယက္႐ုရွားဆီသို႔ အာ႐ုံစူးစိုက္လ်က္ ရွိၾကသည္။ ဆိုဗီယက္တို႔သည္ ဂ်ာမန္တို႔ႏွင့္ မက်ဴးေက်ာ္ေရးစာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ဆို၍ အနားယူကာ မိမိတို႔၏ ကာကြယ္ေရးအင္အား ခိုင္လုံေတာင့္တင္းေအာင္ အခ်ိန္ယူလ်က္ ရွိသည္မွာ ထင္ရွားသည္။ ပိုလန္အေရွ႕ပိုင္းကို သိမ္းယူၿပီးေနာက္ ဆီုဗီယက္သည္ အက္စတိုးနီးယား၊ လတ္ဗီးယား၊ လစ္ေသြးနီးယား အစရွိေသာ ေဗာလတစ္နိုင္ငံမ်ားႏွင့္လည္း စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုကာ ထိုနိုင္ငံမ်ားတြင္ ဆိုဗီယက္ ၾကည္း၊ ေရ၊ ေလတပ္စခန္းမ်ား အေျခစိုက္ေလသည္။ ဖင္လန္နိုင္ငံႏွင့္လည္း အလားတူ စာခ်ဳပ္မ်ိဳး ခ်ဳပ္ဆိုရန္ ေစ့စပ္ေျပာဆိုရာတြင္ ဖင္လန္အစိုးရက သေဘာမတူသျဖင့္ ဆိုဗီယက္ႏွင့္ ဖင္လန္ ဆက္ဆံေရးမွာ အေျခအေနဆိုးလာသည္။ ထိုႏွစ္ နို္ဝင္ဘာ ၂၈ ရက္ေန႔တြင္ ယခင္က ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့ေသာ ဆိုဗီယက္ႏွင့္ ဖင္လန္ မက်ဴးေက်ာ္ေရးစာခ်ဳပ္ ပ်က္သြားၿပီဟု ႐ုရွားက တဖက္သတ္ ေၾကျငာသည္။ ေနာက္ႏွစ္ရက္ ၾကာၿပီးေနာက္ ဆိုဗီယက္တို႔သည္ ဖင္လန္အား စစ္သုံးေၾကာင္းခြဲ၌ စတင္တိုက္ခိုက္ေတာ့သည္။

ပထမတြင္ ဖင္လန္တပ္မ်ား၏ အျပင္းအထန္ ခုခံတိုက္ခိုက္မွုေၾကာင့္ ဆိုဗီယက္တပ္မ်ားမွာ ထင္သေလာက္ ခရီးမေရာက္ေခ်။ သို႔ရာတြင္ ရက္အေတာ္ၾကာ တိုက္ၿပီးေသာအခါ အင္အားမမၽွသျဖင့္ ဖင္လန္တပ္မ်ားမွာ တျဖည္းျဖည္း အေရးႏွိမ့္လာသည္။ ၿဗိတိန္ႏွင့္ ျပင္သစ္နိုင္ငံမ်ားက ဖင္လန္အား စစ္ကူေပးမည္ဟု ဆိုေသာ္လည္း ယင္းအကူအညီမ်ား ရသည္အထိ ဖင္လန္စစ္တပ္မ်ားသည္ ရန္သူကို ခုခံနိုင္ခဲ့ျခင္း မရွိေပ။ သို႔ျဖစ္ရာ ၁၉၄၀ ျပည့္ႏွစ္ မတ္လ ၁၃ ရက္ေန႔တြင္ ဆိုဗီယက္ - ဖင္လန္ စစ္ေျပၿငိမ္းေရးစာခ်ဳပ္ကို ခ်ဳပ္ဆိုၾကသည္။ ယင္းစာခ်ဳပ္အရ ဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္စုသည္ မူလေတာင္းဆိုခ်က္မ်ားအျပင္ အျခားေသာ အခြင့္အေရးမ်ားကိုလည္း ရရွိလိုက္သည္။

ဒုတိယကမၻာစစ္ အပိုင္း(၂)

ေနာ္ေဝးႏွင့္ ဒိန္းမတ္

ဆိုဗီယက္ - ဖင္လန္ စစ္ၿပီးဆုံးခါနီးတြင္ ယခင္က ၿငိမ္သက္ေနေသာ အေနာက္ဘက္ စစ္မ်က္ႏွာမွာ ႐ုတ္တရက္ လွုပ္ရ်ားလာသည္။ အထူးသျဖင့္ ေနာ္ေဝးနိုင္ငံ တဝိုက္တြင္ ပိုမိုလွုပ္ရွားလာသည္။ ေနာ္ေဝးနိုင္ငံမွာ ဘက္မလိုက္ ၾကားေနနိုင္ငံျဖစ္သည္။ ျပည္ေထာင္ အခ်င္းခ်င္း ဥပေဒအရ ေနာ္ေဝးကမ္းေျခမွ သုံးမိုင္အတြင္း မည္သည့္စစ္ဆင္မွုမၽွ ျပဳလုပ္ခြင့္ မရေခ်။ သို႔ရာတြင္ ဂ်ာမန္တို႔သည္ ျပည္ေထာင္အခ်င္းခ်င္း ဥပေဒကို ေဖာက္ဖ်က္၍ ေနာ္ေဝးသေဘၤာဆိပ္ျဖစ္ေသာ နားဗစ္ၿမိဳ႕မွ သံမ်ားကို သယ္ယူလ်က္ရွိသည္။

ထိုအခါ ၿဗိတိသၽွတို႔သည္ ၾကည့္မေနသာေတာ့ပဲ ေနာ္ေဝးအား သတိေပးလိုက္သည္။ ဂ်ာမန္တို႔က ထိုအခ်က္ကို အေၾကာင္းျပဳ၍ ၁၉၄၀ ျပည့္ႏွစ္ ဧၿပီလ ၉ ရက္ေန႔တြင္ ေနာ္ေဝးကို ဝင္ေရာက္တိုက္ခိုက္ေလသည္။ နာဇီပဥၥမံ တပ္သားမ်ားသည္လည္း ေနာ္ေဝးနိုင္ငံတြင္းမွေန၍ မမွန္သတင္းလႊင့္ကာ လွုံ႔ေဆာ္ေပးသည္။ ထို႔ေန႔၌ပင္ ေအာ္စလိုၿမိဳ႕ေတာ္ႏွင့္ နားဗစ္ဆိပ္ကမ္းၿမိဳ႕မ်ားမွာ နာဇီလက္တြင္း က်ဆုံးရေလသည္။

ေနာ္ေဝးကို သိမ္းပိုက္သည့္ေန႔မွာပင္ ဂ်ာမန္တို႔သည္ ဒိန္းမတ္ကို သိမ္းယူၾကသည္။ အခုအခံဟူ၍ လုံးဝမရွိေခ်။ ဒိန္းမတ္အစိုးရမွာ မေျပာင္းမလဲ နဂိုအတိုင္းပင္ တည္ရွိေသာ္လည္း စင္စစ္အားျဖင့္ ဂ်ာမန္စစ္တပ္က အုပ္ခ်ဳပ္ေနေလသည္။ ဒိန္းမတ္နိုင္ငံတြင္ အေရးႀကီး၍ ကမၻာေက်ာ္ေသာ နို႔ထြက္ပစၥည္း လုပ္ငန္းမ်ားကိုလည္း ဂ်ာမန္တို႔ သိမ္းယူၾကသည္။

ဒိန္းမတ္နိုင္ငံကေလးကို ဂ်ာမန္တို႔ သိမ္းပိုက္နိုင္ေသာ္လည္း အတၱလႏၲိတ္ သမုဒၵရာေျမက္ပိုင္းရွိ ဒိန္းမတ္ပိုင္နယ္မ်ားကိုကား မသိမ္းပိုက္နိုင္ေခ်။ ဖဲရိုးကၽြန္းမ်ားကို ေစာင့္ေရွာက္ထားသည့္ အိုက္စလန္ကၽြန္းကို ၿဗိတိန္က သိမ္းယူထားသည္။ ဂရင္းလန္းကၽြန္းကို အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုက ထိန္းသိမ္းထားသည္။

မဟာမိတ္တို႔၏ အဆုံးအရွုံးမ်ား

ဂ်ာမန္လက္တြင္းသို႔ ေနာ္ေဝးနိုင္ငံ က်ဆုံးသြားရျခင္းသည္ မဟာမိတ္နိုင္ငံမ်ားအဖို႔ ႀကီးစြာေသာ ဆုံးရွုံးျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ အင္အားႀကီးမားေသာ ၿဗိတိသၽွေရတပ္ႀကီးကို ေက်ာ္လြန္၍ ဂ်ာမန္မ်ား ေနာ္ေဝးကို မသိမ္းပိုက္နိုင္ဟု ယူဆခဲ့ၾကသည္မွာ မဟာမိတ္တို႔၏ အမွားႀကီးတစ္ရပ္ ျဖစ္သည္။ ေနာ္ေဝးနိုင္ငံကို လက္လႊတ္ရၿပီးေနာက္ မဟာမိတ္တို႔သည္ ဆက္ကာ ဆက္ကာ အေရးနိမ့္လ်က္ရွိသည္။ ၁၉၄၀ ျပည့္ႏွစ္ ေမလ ၁၀ ရက္ေန႔တြင္ ဂ်ာမန္မ်ားက နယ္သာလန္နိုင္ငံကို တိုက္ခိုက္ေလသည္။ မဟာမိတ္တို႔၏ အေျခခံ ေသနဂၤဗ်ဴဟာမွာ တစ္ေနရာတည္းမွ ခုခံကာကြယ္ျခင္း ျဖစ္သည္။ သူတို႔သည္ ခိုင္မာေသာ ခံတပ္မ်ား၏ ေနာက္မွေန၍ ရန္သူ၏ အတိုက္ကို ေစာင့္ေနေလ့ရွိသည္။ သို႔ျဖစ္ရာ မည္သည့္အခ်န္၌ မည္သည့္ေနရာကို မည္သို႔တိုက္မည္ဟူေသာ စီစဥ္မွုမ်ားကို ဂ်ာမန္တို႔က လြတ္လပ္စြာ ေရွ႕ေဆာင္ အသုံးခ်လ်က္ရွိသည္။

ဂ်ာမန္တပ္မ်ားသည္ ဘယ္လဂ်ီယမ္ႏွင့္ ေဟာ္လန္သို႔ဝင္ေသာအခါ မဟာမိတ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ ဘယ္လဂ်ီယမ္ဘုရင္ လီယိုပို၏ ေတာင္းပန္ခ်က္အရ တပ္မႀကီး ၂၅ ခုကို ဘယ္လဂ်ီယမ္သို႔ ပို႔ထားလိုက္သည္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပင္ ျပင္သစ္ တပ္မဟာမ်ားကို မက္ဇီးနိုးခံတပ္ေနာက္တြင္ ဂ်ာမန္တို႔ထိုးစစ္ကို ေစာင့္ဆိုင္းခုခံရန္ ထားရွိေသည္။ သို႔ရာတြင္ ဂ်ာမန္မ်ားက ေျခလွမ္းတစ္မ်ိဳး လွမ္းၾကသည္။ ဘယ္လဂ်ီယမ္နိုင္ငံတြင္းသို႔ စဝင္သည့္ေန႔မွာပင္ ဘယ္လဂ်ီယမ္ကာကြယ္ေရး၌ ေသာ့ခ်က္ျဖစ္ေသာ ဖို႔ေအဗင္ေအးမားကို ဂ်ာမန္တို႔ သိမ္းယူေလသည္။ ဂ်ာမန္ေလထီးတပ္သားမ်ားသည္ ေဟာ္လန္နိုင္ငံ၏အေရးႀကီးေသာ ေလဆိပ္အားလုံးကို သိမ္းယူ၏။ ပဥၥမံတပ္သားမ်ား၏ အကူအညီျဖင့္ ဒပ္ခ္်တို႔၏ ခုခ့ေရးအင္အားကို အတြင္းမွေန၍ ၿဖိဳခြဲေလသည္။ ၄ ရက္အတြင္းတြင္ ဂ်ာမန္တို႔သည္ ေဟာ္လန္ တစ္နိုင္ငံလုံးကို သိမ္းပိုက္ၾကသည္။ ၁၉၄၀ ျပည့္ႏွစ္ ေမလ ၁၄ ရက္ေန႔တြင္ ဒပ္ခ္်စစ္တပ္မ်ား လက္နက္ခ်၍ အညံ့ခံရေလသည္။

ဖို႔ေအဗင္ေအးမား က်ဆုံးၿပီးေနာက္ ဘယ္လဂ်ီယမ္၏ အေျခအေနမွာ စိုးရိမ္ဖြယ္ရာ ျဖစ္လာသည္။ ဂ်ာမန္တပ္စုမ်ားသည္ ဗရပ္ဆဲၿမိဳ႕ႏွင့္ အန္တြပ္ၿမိဳ႕မ်ားဆီသို႔ လွိမ့္ဆင္းခဲ့၍ ေမလ ၁၄ ရက္ႏွင့္ ၁၈ ရက္ေန႔မ်ားတြင္ ထိုၿမိဳ႕ႏွစ္ၿမိဳ႕မွာ ဂ်ာမန္တို႔လက္ေအာက္ က်ေရာက္သြားသည္။

ေတာင္ဘက္ပိုင္း မ်ဴးစျမစ္ခံတပ္ေၾကာင္းတြင္ ဂ်ာမန္မ်ားသည္ သံခ်ပ္ကာစစ္ကားမ်ား ေလယာဥ္မ်ား၏ အကူအညီျဖင့္ ဆီဒန္ၿမိဳ႕မွေန၍ ျပင္သစ္ေျမာက္ပိုင္းသို႔ ထိုးဝင္ေလသည္။ မက္ဇီးနိုးခံတပ္မွာ ထင္သေလာက္ အားမကိုးရေတာ့ေခ်။ ထို႔ေနာက္ ဂ်ာမန္မ်ားသည္ အဂၤလိပ္ ေရလက္ၾကားႀကီးဆီသို႔ ခ်ီတက္သည္။ ၁၉၄၀ ျပည့္ႏွစ္ ေမလ ၂၈ ရက္ေန႔တြင္ လီယိုပိုဘုရင္သည္ လက္နက္ခ် အညံ့ခံေလသည္။

ဒန္းကတ္မွ ဆုတ္ရျခင္း

ဘယ္လဂ်ီယမ္ က်ၿပီးေနာက္ ဂ်ာမန္တပ္မ်ားသည္ ဒန္းကတ္ၿမိဳ႕ကို ဝိုင္းၾကျပန္သည္။ အဂၤလိပ္တို႔ကလည္း ဂ်ာမန္မ်ားကို ခုခံရန္ တပ္တစ္တပ္ကို ထားခဲ့ၿပီးေနာက္ ဒန္းကတ္မွ အျပင္းဆုတ္ခြာၾကသည္။ ေမလ ၂၉ ရက္ေန႔မွ ဇြန္လ ၄ ရက္ေန႔တိုင္ ေန႔ေရာညပါ ရနိုင္သမၽွ သေဘၤာအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ စစ္တပ္မ်ားကို အဂၤလန္ကမ္းေျခသို႔ ျပန္ပို႔ရသည္။ ဗုံးမိုး၊ က်ည္ဆန္မိုးမစဲပဲ ပစ္ခတ္ေနသည့္အထဲမွ ၿဗိတိသၽွႏွင့္ ျပင္သစ္စစ္သား ၃၃၅၀၀၀ ခန႔္ကို သေဘၤာတစ္ေထာင္ခန႔္ျဖင့္ ေရလက္ၾကားကို ျဖတ္၍ ေအာင္ျမင္စြာ ဆုတ္ခြာနိုင္ခဲ့သည္။ စစ္အသုံးအေဆာင္ အားလုံးကိုကား လက္လႊတ္ခဲ့ရသည္။

ျပင္သစ္ကို နာဇီမ်ိဳျခင္း

ၿဗိတိသၽွတပ္မ်ား ဒန္းကတ္မွ အပန္းတႀကီး ဆုတ္ခြာရၿပီးေနာက္ ၿဗိတိသၽွ တစ္မ်ိဳးသားလုံး စိတ္ဓာတ္မွာ ယခင္ထက္တိုး၍ လွုပ္ရွားတက္ႂကြ လာေလသည္။ ၿဗိတိသၽွ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ မစၥတာခ်ာခ်ီကလည္း တိုင္းသူျပည္သားမ်ားအား စိတ္ဓာတ္မပ်က္ျပားေစရန္ ဩဝါဒစကား ေျပာၾကားသည္။ သို႔ရာတြင္ ျပင္သစ္အစိုးရ၏ စိတ္ဓာတ္ကား ပ်က္ျပားလ်က္ ရွိေလၿပီ။ ဂ်ာမန္တို႔ မလာေရာက္မီကပင္ အညံ့ခံအရွုံးေပးလိုေသာ စိတ္မွာ ျပင္သစ္တို႔၏ကိုယ္တြင္ ကိန္းေအာင္းလ်က္ရွိသည္။ ဂ်ာမန္ဘက္ေတာ္သား ျဖစ္ေသာ ျပင္သစ္အစိုးရပိုင္းမွ ေခါင္းေဆာင္မ်ားကလည္း အရွုံးေပးလိုၾကသည္။ ျပည္သူလူထုႀကီးမွာ တစ္ရွုံးတည္းရွုံးေနရသျဖင့္ စိတ္ပ်က္အားငယ္ကာ မည္သူ႔ကို အားကိုးရမွန္း မသိရွာေတာ့ေခ်။

စိတ္ဓာတ္ပ်က္ျပား ေနၿပီျဖစ္ေသာ ျပင္သစ္တပ္သားမ်ားကို ျပည္လည္စည္း႐ုံးမိေအာင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မက္ဇင္းေဝးဂန္းက ႀကိဳးစားေသးသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ဂ်ာမန္ယႏၲယားတပ္မ်ား၏ဒဏ္ကို မတြန္းလွန္နိုင္ေခ်။ ဂ်ာမန္တို႔သည္ စိန္းျမစ္ကမ္းထိေရာက္လာၾကသည္။ ထိုကဲ့သို႔ အေရးႀကီးသည့္အခ်ိန္တြင္ အီတလီသည္ စစ္ထဲသို႔ ဝင္ေရာက္လာၿပီး ျပင္သစ္၏ ေနာက္ေက်ာကို ဓားႏွင့္ထိုးေလသည္။ ၁၉၄၀ ျပည့္ႏွစ္ ဇြန္လ ၁၀ ရက္ေန႔တြင္ မူဆိုလီနီက ျပင္သစ္အာ စစ္ေက်ညာ၍ တိုက္ခိုက္သည္။ ဇြန္လ ၁၄ ရက္ေန႔တြင္ ျပင္သစ္တို႔သည္ ပဲရစ္ၿမိဳ႕ေတာ္မွ ဆုတ္သြားသျဖင့္ ဂ်ာမန္တို႔လည္း မပင္ပန္းပဲ ပဲရစ္ၿမိဳ႕ကို သိမ္းပိုက္နိုင္လိုက္သည္။

ျပင္သစ္အစိုးရသည္ ေဗာဒိုးသို႔ ေျပာင္းေရႊ႕သြားရသည္။ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ေရးနိုး ႏုတ္ထြက္၍ မာရွယ္ေပတန္း တက္လာသည္။ ေပတန္းသည္ အဂၤလိပ္ ျပင္သစ္ စာခ်ဳပ္ကို ေဖာက္ဖ်က္ကာ ဂ်ာမန္ႏွင့္ စစ္ေျပၿငိမ္းရန္ ေစ့စပ္သည္။ ေပတန္းသည္ ဂ်ာမန္တို႔၏ ေတာင္းဆိုခ်က္မ်ားကို လိုက္ေလ်ာကာ ၁၉၄၀ ျပည့္ႏွစ္ ဇြန္လ ၂၅ ရက္ေန႔တြင္ ဂ်ာမနီႏွင့္ စစ္ေျပၿငိမ္းလိုက္သည္။ ဤသို႔ျဖင့္ ဥေရာပတိုက္တြင္ လက္နက္နိုင္ငံႀကီး တစ္ခုျဖစ္ေသာ ျပင္သစ္သည္ ရက္သတၱပတ္ အနည္းငယ္အတြင္း နာဇီတို႔၏ လက္တြင္းသို႔ လုံးဝ သက္ဆင္းသြားရသည္။

ျပင္သစ္ကို သိမ္းပိုက္နိုင္လိုက္ျခင္းမွာ ဂ်ာမန္တို႔အဖို႔ ႀကီးစြာေသာ အက်ိဳးေက်းဇူးကို ျဖစ္ေစသည္။ ျပင္သစ္ထံမွ သိမ္းပိုက္ေၾကး ရသည့္အျပင္ ဂ်ာမန္တပ္မ်ားကို ျပင္သစ္တို႔က ေထာက္ပံ့ထားရသည္။ ဥေရာပ အေနာက္ကမ္းေျခကို ဂ်ာမန္တို႔က ထိန္းခ်ဳပ္ထားေလသည္။

ျပင္သစ္၊ ဘယ္လဂ်ီယမ္ႏွင့္ ေဟာ္လန္နိုင္ငံမ်ားကို တစ္ခုၿပီးတစ္ခု သိမ္းပိုက္နိုင္သျဖင့္ ဂ်ာမန္စစ္တပ္မ်ားအား မည္သည့္နိုင္ငံကမၽွ နိုင္ေအာင္တိုက္နိုင္လိမ့္မည္ မဟုတ္ဟု ထင္ၾကသည္။ ေပတန္းအစိုးရသည္ ဗီရွိၿမိဳ႕သို႔ ေျပာင္းေရႊ႕၍ ႐ုံးစိုက္သည္။ သို႔ရာတြင္ ဟစ္တလာ၏ သေဘာတူညီခ်က္ အရသာ ေပတန္းအစိုးရ တည္ျမဲေနျခင္းျဖစ္သည္။ ျပင္သစ္ စစ္ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးျဖစ္ေသာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ဒီေဂါမွာ ဂ်ာမန္လက္ေအာက္သို႔ မဝင္ဘဲ အဂၤလန္တြင္ ခိုလွုံေနယင္း အင္အားစုေဆာင္းလ်က္ ရွိသည္။

ၿဗိတိန္တိုက္ပြဲ

ဂ်ာမန္လက္ေအာက္သို႔ ျပင္သစ္နိုင္ငံႀကီး က်သြားရျခင္းသည္ ၾကားေနနိုင္ငံႀကီး ႏွစ္နိုင္ငံျဖစ္ေသာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ ဆိုဗီယက္႐ုရွားတို႔ကို မ်ားစြာ ထိခိုက္ေစသည္။ စစ္ျဖစ္စတြင္ အေမရိကန္သည္ ၾကားေနေရးဝါဒကို တင္းက်ပ္စြာ လိုက္နာခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ျပင္သစ္နိုင္ငံႀကီး က်ဆုံးသြားေသာအခါ ၾကားေနေရးဝါဒကို လိုက္မေနနိုင္ေတာ့ဘဲ စစ္အင္အားတိုးခ်ဲ႕ကာ မဟာမိတ္နိုင္ငံမ်ားအား အစြမ္းကုန္ ကူညီရေတာ့သည္။ ၁၉၄၀ ျပည့္ႏွစ္ စက္တင္ဘာလ ၂ ရက္ေန႔တြင္ ၿဗိတိန္ႏွင့္ အေမရိကန္ ႏွစ္ျပည္ေထာင္ သေဘာတူညီ စာခ်ဳပ္ေရးထိုးသည္။ ထိုစာခ်ဳပ္အရ အေမရိကန္ စစ္သေဘၤာေဟာင္း ၅၀ ေက်ာ္ကို ၿဗိတိန္ကရရွိ၍ ၿဗိတိသၽွပိုင္ ကဒန္းမ်ားေပၚတြင္ အေမရိကန္ စစ္စခန္းမ်ား ေဆာက္လုပ္ခြင့္ ျပဳသည္။

ၿဗိတိန္ေလေၾကာင္းတိုက္ပြဲ

ဟစ္တလာသည္ ျပင္သစ္ကို သိမ္းၿပီးေနာက္ ႏွစ္လခန႔္ အခ်ိန္ယူ၍ ေနေလသည္။ ထိုအေတာအတြင္း ၿဗိတိသၽွတို႔သည္ စစ္အတြက္ ျပင္ဆင္မွုမ်ားကို အျပင္းအထန္ လုံးပန္းေလသည္။ ၁၉၄၀ ျပည့္ႏွစ္ ဩဂုတ္လ ၁၂ ရက္ေန႔တြင္ ဂ်ာမန္ေလတပ္သည္ အဂၤလန္ရွိ အခ်က္အျခာၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားကို စတင္၍ အျပင္းအထန္ ဗုံးၾကဲေလသည္။ ၿဗိတိန္တိုက္ပြဲႀကီးကား စေလၿပီ။ ဂ်ာမန္တို႔သည္ ရာေပါင္းမ်ားစြာေသာ ေလယာဥ္ပ်ံျဖင့္ တစ္သုတ္ၿပီးတစ္သုတ္ ၿဗိတိသၽွ ေလယာဥ္ကြင္းမ်ား၊ စက္႐ုံမ်ား၊ ခံတပ္မ်ား၊ ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားကို ဗုံးၾကဲတိုက္ခိုက္သည္။ သို႔ရာတြင္ ၿဗိတိသၽွတို႔ကို အလြယ္တကူႏွင့္ မေအာင္ျမင္နိုင္ေခ်။

ၿဗိတိသၽွ ေလတပ္ကလည္း မိမိထက္ အေရအတြက္မ်ားေသာ ဂ်ာမန္ေလယာဥ္မ်ားကို ေအာင္ျမင္စြာ ခုခံဖ်က္ဆီးေလသည္။ သို႔ရာတြင္ ဂ်ာမန္ေလတပ္က အဆက္မျပတ္ ဗုံးၾကဲလ်က္ပင္ရွိသည္။ စက္တင္ဘာလ ၂ ရက္ေန႔တြင္ ၿဗိတိန္ကို လာေရာက္တိုက္ခိုက္ေသာ ဂ်ာမန္ေလယာဥ္ေပါင္း ၆၅၀ ခန႔္ရွိသည္။ ၿဗိတိသၽွတပ္ကလည္း ဂ်ာမန္ေလယာဥ္ ၁၀ စင္းလၽွင္ ၁ စင္းကို ပစ္ခ်နိုင္ခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္တြင္ ဂ်ာမန္မ်ားသည္ ေန႔ေရာညပါ ဗုံးၾကဲတိုက္ခိုက္ေလသည္။ စစ္ေရးစစ္ရာႏွင့္ဆိုင္ေသာ ေနရာမ်ားသာမက စစ္ႏွင့္ တိုက္ရိုက္ မသက္ဆိုင္ေသာ ေနရာမ်ားကိုလည္း ဗုံးၾကဲဖ်က္ဆီးေလသည္။ ၁၉၄၀ ျပည့္ႏွစ္ စက္တင္ဘာလ တိုက္ပြဲမွာ အျပင္းထန္ဆုံးျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ မ်ားစြာေသာ ဂ်ာမန္ေလယာဥ္တို႔မွာ ၿဗိတိသၽွ ေလေၾကာင္းကာကြယ္ေရး ထုထည္ႀကီးကို မထိုးေဖာက္နိုင္ၾကေခ်။ ေနာက္ဆုံးတြင္ ဂ်ာမန္တို႔သည္ ၿဗိတိန္အား ေလေၾကာင္းမွ အျပတ္အသတ္ တိုက္ခိုက္ရန္ အႀကံကို လက္ေလၽွာ့လိုက္ရသည္။

ၿဗိတိန္တိုက္ပြဲကို ၿဗိတိသၽွတို႔ ေအာင္ျမင္လိုက္ျခင္းမွာ အလြယ္တကူ မဟုတ္ေပ။ ဤတိုက္ပြဲတြင္ လန္ဒန္ၿမိဳ႕ေတာ္ႏွင့္ အျခားၿမိဳ႕ႀကီးမ်ား ဂ်ာမန္ဗုံးဒဏ္ေၾကာင့္ မရွုမလွ ပ်က္စီးခဲ့ရသည္။ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ အရပ္သူ အရပ္သားမ်ားလည္း ေသေၾကပ်က္စီးရသည္။ မေသဆုံးသူမ်ားမွာလည္း ကိုယ္လက္အဂၤါ ခၽြတ္ယြင္းၾကရသည္။ ၿဗိတိသၽွ သားေကာင္းရတနာ ျဖစ္ေသာ ေလေၾကာင္း သူရဲေကာင္းမ်ားလည္း က်ဆုံးခဲ့ရသည္။

ဝင္ရိုးတန္းနိုင္ငံမ်ား

ၿဗိတိသၽွတို႔အား ေလေၾကာင္းမွ တိုက္ခိုက္ရန္အႀကံကို လက္ေလၽွာ့ရၿပီးေနာက္ ဟစ္တလာသည္ ေနာက္ထပ္ အႀကီးအက်ယ္ ထိုးစစ္ဆင္ရန္ မႀကိဳးစားေတာ့ေခ်။ တစ္ဖက္တြင္ တစ္ေန႔တစ္ျခား အင္အားႀကီးမားလာေသာ ဆိုဗီယက္႐ုရွား၏ရန္ကို ဟစ္တလာသည္ သတိထားေနသည္။ ဆိုဗီယက္႐ုရွားမွာ ထိုအခ်ိန္အထိ ဟစ္တလာ၏ မဟာမိတ္ျဖစ္ေနေသာ္လည္း မူလကတည္းက နာဇီတို႔အား မုန္းတီးေသာစိတ္ကို ၾကာရွည္စြာ လၽွို႔ဝွက္မထားနိုင္ၾကေခ်။ ထိုအခ်က္ကို ေကာင္းစြာသိေသာ ဟစ္တလာသည္ ေရွးဦးစြာ ဆိုဗီယက္႐ုရွားကို ႏွိမ္နင္းၿပီးလၽွင္ ဥေရာပတိုက္ တစ္တိုက္လုံးကို စိုးမိုးရန္ ႀကံရြယ္သည္။

၁၉၄၀ ျပည့္ႏွစ္ စက္တင္ဘာလတြင္ နာဇီမ်ား၏ အားေပးကူညီမွုျဖင့္ ႐ူေမးနီးယားတြင္ ေတာ္လွန္ေရးျဖစ္ပြားၿပီး ကဲေရာဘုရင္သည္ ထီးနန္းစြန႔္လႊတ္လိုက္ရသည္။ ေနာက္တစ္လခန႔္အၾကာတြင္ ႐ူေမးနီးယား တစ္နိုင္ငံလုံးကို ဂ်ာမန္တို႔က သိမ္းပိုက္လိုက္သည္။ ဟန္ေဂရီမွာကား ဂ်ာမနီ၏ ဩဇာခံျဖစ္ေနသည္။ ဟစ္တလာသည္ ၾကားေနနိုင္ငံ အေမရိကန္ႏွင့္ ဆိုဗီယက္တို႔၏ အင္အားစုကို ၿဖိဳခြဲရန္ အီတလီ၊ ဂ်ပန္တို႔ႏွင့္ ပူးေပါင္းေလသည္။ ၁၉၄၀ ျပည့္ႏွစ္ စက္တင္ဘာ ၂၇ ရက္ေန႔တြင္ ဝင္ရိုးတန္းနိုင္ငံမ်ားဟူ၍ ေပၚေပါက္လာသည္။

ထိုေန႔တြင္ ခ်ဳပ္ဆိုေသာ စာခ်ဳပ္အရ ဥေရာပတိုက္တြင္ ဂ်ာမနီႏွင့္ အီတလီတို႔၏ ေခါင္းေဆာင္မွုကို ဂ်ပန္က အသိအမွတ္ျပဳ၍ အာရွတြင္ ဂ်ပန္၏ ဦးေဆာင္မွုကို ဂ်မနီႏွင့္ အီတလီက အသိအမွတ္ ျပဳရသည္။ တစ္နိုင္ငံအား ျပင္ပရန္သူမ်ား တိုက္ခိုက္ခဲ့ေသာ္ တစ္ဦးကို တစ္ဦးကူညီရန္ သေဘာတူညီၾကသည္။ ဟစ္တလာသည္ သူ၏ ေခတ္သစ္ ထူေထင္မွု လုပ္ငန္းစဥ္ထဲသို႔ ဆိုဗီယက္အား ဆြဲသြင္းရန္ ႀကိဳးစားခဲ့ေသးသည္။ ဤသို႔ႀကိဳးစား၍ မေအာင္ျမင္သည့္အဆုံး ဆိုဗီယက္အား က်ဴးေက်ာ္တိုက္ခိုက္ရန္ စီစဥ္ေတာ့သည္။ ဆိုဗီယက္တို႔ကလည္း ျပန္လည္ခုခံရန္ ျပင္ဆင္ေလသည္။

၁၉၃၉ ခုႏွစ္က အီတလီသည္ အယ္လ္ေဗးနီးယားျပည္နယ္ကေလးကို သိမ္းခဲ့သည္။ တဖန္ ၁၉၄၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ဂရိကို တိုက္ခိုက္သည္။ သို႔ရာတြင္ ႐ုတ္တရက္ မေအာင္ျမင္ဘဲ ရွိသျဖင့္ ဂ်ာမန္တို႔၏ အကူအညီကို ေတာင္းယူရသည္။ အီတလီတပ္မ်ားသည္ ၿဗိတိသၽွတို႔၏ လက္တြင္ ႏွစ္ႀကိမ္တိုင္တိုင္ အႀကီးအက်ယ္ ဆုံးရွုံးသည္။ အထူးသျဖင့္ လစ္ဗ်န္သဲကႏၲရတိုက္ပြဲမွာ အီတလီတို႔အဖို႔ အနစ္နာဆုံး တိုက္ပြဲျဖစ္သည္။

ၿဗိတိန္အား အေမရိကန္ကူရၿပီ

ဂရိႏွင့္ လစ္ဗီးယားတြင္ အီတလီတပ္မ်ား အေရးနိမ့္ေနစဥ္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုသည္ စစ္ထဲဝင္ရန္ ေျခလွမ္းလၽွက္ ရွိသည္။ ၿဗိတိသၽွတို႔သည္ စစ္ပစၥည္းမ်ားကို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုထံမွ ဝယ္ယူလိုက္ရာ ၁၉၄၀ ျပည့္ႏွစ္ အကုန္ေလာက္တြင္ ေဒၚလာေငြမ်ား ကုန္ခမ္းသြားသျဖင့္ အခက္အခဲႏွင့္ ေတြ႕ရေလသည္။ ဂ်ာမန္ယူဘုတ္ ေခၚ ေရငုပ္သေဘၤာမ်ားကလည္း မဟာမိတ္ ကုန္းသေဘၤာမ်ားကို အစားမထိုးနိုင္ေလာက္ေအာင္ ႏွစ္ျမႇုပ္လ်က္ရွိသည္။

ယင္းအခက္အခဲကို ေက်ာ္နင္းနိုင္ရန္ အေမရိကန္ သမၼတ ႐ူးစဗဲ့က နည္းလမ္းသစ္မ်ားကို တီထြင္လိုက္၏။ ထိုနည္းလမ္းမ်ားမွာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွ စစ္ပစၥည္းမ်ားကို ၿဗိတိန္နိုင္ငံသို႔ ေခတၱငွားထားၿပီးလၽွင္ စစ္ၿပီးေသာအခါ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုသို႔ ျပန္ေပးအပ္ရန္ပင္ ျဖစ္ေတာ့သည္။ ထိုအစီအစည္မွာ ေကာင္းလြန္းေသာေၾကာင့္ ၁၉၄၁ ခုႏွစ္တြင္ အေမရိကန္လႊတ္ေတာ္က အငွားခ်အေႂကြးေပး ဥပေဒၾကမ္းကို အတည္ျပဳလိုက္သည္။ စစ္ပစၥည္းမ်ားကို သယ္ယူပို႔ေဆာင္ရာ၌ ဂ်ာမန္ေရငုပ္သေဘၤာမ်ား၏ အႏၲရာယ္ကို ကာကြယ္ရန္ သေဘၤာမ်ားကို အေမရိကန္ေရတပ္က ဥေရာပတိုက္ႏွင့္ အိုက္စလန္ကဒန္းအထာ အေစာင့္အေရွာက္ႏွင့္ လိုက္ပို႔ေပးခဲ့ရသည္။

အာဖရိက ႏွင့္ အေရွ႕အနီးပိုင္းနိုင္ငံမ်ား

စစ္ျဖစ္စႏွစ္မ်ားအတြင္း၌ အျပင္းထန္ဆုံး တိုက္ပြဲမ်ားမွာ ဥေရာပတိုက္တြင္ ျဖစ္ပြားေလသည္။ ဂ်ာမန္တို႔က ေအာင္ပြဲ တစ္ပြဲၿပီး တစ္ပြဲရလ်က္ရွိရာ ဂ်ာမန္ စစ္မ်က္ႏွာမွာလည္း က်ယ္ျပန႔္သည္ထက္ ပ်ယ္ျပန႔္လာသည္။ ၁၉၄၀-၄၁ခုႏွစ္ ေဆာင္းရာသီတြင္ တိုက္ပြဲမ်ား အႀကီးအက်ယ္မျဖစ္ပြားဘဲ ၿငိမ္သက္လ်က္ရွိသည္။ ထိုအေတာအတြင္း နိုင္ငံေရးပရိယာယ္မ်ားကို ျပင္ဆင္ရင္း လာမည့္ တိုက္ပြဲႀကီးမ်ားအတြက္ အားယူေနၾကသည္။ ၁၉၄၁ ခုႏွစ္ ေႏြဦးေပါက္တြင္ ၿငိမ္သက္ေနေသာ စစ္မ်က္ႏွာသည္ ႐ုတ္တရက္ လွုပ္ရွားလာသည္။ ဂ်ာမန္တို႔သည္ ေဗာ္လကန္ေဒသ၊ အာဖရိကႏွင့္ အေရွ႕အနီးပိုင္းနိုင္ငံမ်ားတြင္ ထိုးစစ္ဆင္ေလသည္။

၁၉၄၁ ခုႏွစ္တြင္ ဘူလ္ေဂးရီးယားနိုင္ငံသည္ ဝင္ရိုးတန္းနိုင္ငံမ်ားႏွင့္ ပူေပါင္းၿပီး ဂ်ာမန္စစ္တပ္မ်ားကို ဝင္ခြင့္ျပဳလိုက္သည္။ ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင္ငံသည္လည္း ဝင္းရိုးတန္းမဟာမိတ္ အဖြဲ႕ဝင္နိုင္ငံ ျဖစ္သြားသည္။ ဂရိနိုင္ငံသည္လည္း ဂ်ာမန္တို႔၏ တိုက္ခိုက္ျခင္းကို ခံရသည္။ ယခင္က အီတလီတပ္မ်ားအား ေအာင္ျမင္စြာခုခံနိုင္ခဲ့ေသာ ဂရိတပ္မ်ားသည္ အင္အားႀကီးမားေသာ ဂ်ာမန္တပ္ႀကီးကိုမူ အရွုံးေပးရေတာ့သည္။ ယခုအခါတြင္ ဂ်ာမနီသည္ ေဗာ္လကန္ တစ္လၽွာက္လုံးကို သိမ္းပိုက္မိၿပီးျဖစ္ရာ ဥေရာပတစ္တိုက္လုံးအား မိမိေျခဖဝါး ေအာက္တြင္ ထားရွိကာ ဆိုဗီယက္ ႐ုရားတစ္ဦးတည္းကိုသာ တိုက္ခိုက္ရန္က်န္ေတာ့သည္။

အေဒါ့ ဟစ္တလာ

အဒ္ေဒါ့လ္ဖ္ ဟစ္တ္တလာ

ဂ်ာမန္တပ္မ်ားက စစ္ပြဲတစ္ခုၿပီး တစ္ခု ခံယူေနၾကသည့္ အခ်ိန္တြင္ ၿဗိတိသၽွတို႔၏ဂုဏ္သတင္းမွာ မ်ားစြာ ယုတ္ေလ်ာ့ေနသည္။ အာဖရိကတိုက္ပြဲမ်ားတြင္ ဂ်ာမန္တို႔သည္ ပြဲဦးထက္ ေအာင္ပြဲမ်ား ရရွိၾကေပသည္။ ဂ်ာမန္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ရြမ္းမဲအုပ္ခ်ဳပ္ေသာ တပ္မ်ားသည္ လစ္ဗီးယားတြင္ ထိုးစစ္ဆင္ကာ အီဂ်စ္ဘက္သို႔ ခ်ီတက္လၽွက္ရွိသည္။ ၿဗိတိသၽွတပ္မ်ားသည္ အျပင္းဆုတ္ခြာၿပီးလၽွင္ တိုဗရြတ္ၿမိဳ႕သို႔ ေရာက္ရွိေသာအခါ ထိုေနရာမွေန၍ အျပင္းအထန္ခုခံေလသည္။ ေနာက္ဆုံး၌ အီဂ်စ္နိုင္ငံ ဆိုလစ္ၿမိဳ႕တြင္ ဂ်ာမန္တို႔အား ႀကံ့ႀကံ့ခံေလသည္။ ဂ်ာမန္တပ္မ်ားေရွသို႔ မတိုးနိုင္ေတာ့ေခ်။ ေမလတြင္ ဂ်ာမန္တို႔သည္ ေျမထဲပင္လည္အတြင္းရွိ ကရိကဒန္းကို ေလထီးတပ္သားမ်ား အသုံးျပဳကာ အျပင္းအထန္တိုက္ခိုက္ေလသည္။ ၿဗိတိသၽွတို႔က စြမ္းအားရွိသမၽွ ခုခံပါေသာ္လည္း ဂ်ာမန္ေလတပ္ဒဏ္ကို မခံနိုင္ဘဲ ဆုတ္ေပးၾကရသည္။

တိုက္ပြဲမွာ အျပင္းထန္ဆုံးတိုက္ပြဲတစ္ရပ္ပင္ ျဖစ္ပါေတာ့သည္။ ယင္းတိုက္ပြဲတြင္ ဂ်ာမန္တို႔ဘက္က လူ ၂၀၀၀၀ခန႔္ ဆုံးရွုံး၍ အဂလႋပ္ဘက္မွ ၁၅၀၀၀ ခန႔္ဆုံးရွုံးသည္။ ကရိကဒန္းက်ဆုံးရျခင္းမွ ၿဗိတ္သၽွတို႔အဖို႔ ဆုံးရွုံးမွုႀကီးတစ္ခုပင္ ျဖစ္သည္။ အီရတ္နိုင္ငံတြင္ နာဇီတို႔၏ အကူအညီျဖင့္ ေတာ္လွန္ေရးျဖစ္ပြားလ်က္ အီရတ္တို႔ႏွင့္ ၿဗိတိသၽွတို႔ တိုက္ခိုက္ၾကသည္။ ျပင္သစ္ပိုင္ ဆီးရီးယားျပည္တြင္လည္း ဂ်ာမန္တို႔ ၿခိမ္းေျခာက္လၽွက္ရွိသည္။ ကရီကဒန္းက်သြားၿပီ:ေနာက္ ၿဗိတိသၽွတို႔သည္ ဂ်ာမန္တို႔ လက္မဦးခင္ ဆီးရီးယားႏွင့္ လက္ဗႏြန္ကို သိမ္းပိုက္လိုက္ ၾကသည္။ ဟစ္တလာသည္ ဥေရာပအေရွပိုင္းသို႔ စစ္မ်က္ႏွာျဖန႔္ေနစဥ္ သိမ္းပိုက္ထားေသာ ဥေရာပ အေနာက္ပိုင္းတြင္လည္း အေျခေအနခိုင္ျမဲေအာင္ ႀကိဳးပမ္းေလသည္။ဂ်ာမန္ ၾသဇာခံ ဗီရွိအစိုးရကလည္း ဟစ္တလာႏွင့္ ပူးေပါင္း၍ ဂ်ာမနီႏွင့္ ျပင္သစ္ ႏွစ္နိုင္ငံ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးမ်ားအတြက္ စည္းေဝးတိုင္ပင္ကာ အစီအစဥ္မ်ား ျပဳလုပ္ေလသည္။

နာဇီစစ္ဦး ဆိုဗီယက္သို႔ လွည့္ၿပီ

၁၉၃၉ခုႏွစ္မွစ၍ အတိအလင္း ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ကမၻာစစ္သည္ ယုတ္ေလ်ာ့ခဲ့သည္ဟူ၍ မရွိခဲ့ဘဲ တစ္ေန႔တစ္ျခား က်ယ္ျပန႔္ကူးစက္လာသည္။ ၁၉၄၁ခုႏွစ္တြင္ ဆိုဗီယက္႐ုရွားစစ္ထဲသို႔ ဝင္ေရာက္လာသည္။ ဤသို႔ဝင္ေရာက္ရျခင္းမွာကား ဂ်ာမနီက စတင္တိုင္ခိုက္ျခင္းေၾကာင့္ပင္ ျဖစ္သည္။ ဂ်ာမနီသည္ အျခားနိုင္ငံမ်ားကို စိတ္ခ်လက္ခ် တိုက္ခိုက္ရန္အတြက္ ဆိုဗီယက္႐ုရွားႏွင့္ မက်ဴးေက်ာ္ေရး စာခ်ဳပ္ကို ျပဳလုပ္ထားေသာ္လည္း ဆိုဗီယက္၏ အင္အားကို အျမဲတမ္း စိုးရိမ္လ်က္ရွိေနခဲ့သည္။ ၿဗိတိန္ကို အင္တိုက္အားတိုက္ ဝင္ေရာက္မတိုက္ခိုက္ျခင္းမွာလည္း ဆိုဗီယက္ ႐ုရွား၏ ေနာက္ပိုင္းရန္ကို စိတ္မခ်ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္သည္။သို႔ျဖစ္ရာ ဥေရာပ တစ္တိုက္လုံးအား အုပ္စိုးမိေသာအခါ နာဇီစစ္ဦးသည္ ဆိုဗီယက္႐ုရွားဘက္သို႔ လွည့္ေလသည္။ ၁၉၄၁ ခုႏွစ္ ဇြန္ ၂၂ ရက္ေန႔တြင္ ဂ်ာမန္တပ္မ်ားသည္ ဆိုဗီယက္-ဂ်ာမန္ မက်ဴးေက်ာ္ေရးစာခ်ဳပ္ကို ေဖာက္ဖ်က္ကာ ဆိုဗီယက္႐ုရွားကို တိုက္ခိုက္ေလေတာ့သည္။ ဂ်ာမန္တို႔သည္ အဓိက စစ္ေၾကာင္းႀကီး သုံးေၾကာင္းခြဲ၍ ခ်ီတက္သည္။

ဂ်ာမန္ အက်ဥ္းစခန္းရွိ ကိုယ္လုံးတီးျဖစ္ေနေသာ ဆိုဗီယက္ စစ္သားမ်ား

ေျမာက္ဘက္စစ္ ေၾကာင္းမွာ ေဗာ္လတစ္နိုင္ငံမ်ားကို ျဖတ္၍ လီနင္ဂရက္ၿမိဳ႕ေတာ္သို႔ ဦးတိုက္ေလသည္။ အလယ္စစ္ေၾကာင္းမွာ ဝွိုက္ရပ္ရွားေခၚ ႐ုရွားျဖဴနယ္ကို ျဖတ္၍ ေမာ္စကိုၿမိဳ႕ေတာ္သို႔ ဦးတည္ေလသည္။ ေတာင္ဘက္စစ္ေၾကာင္းမွာ ယူကရိန္းနယ္ႏွင့္ ေကာ္ေကးဆပ္နယ္ကို ဦးလွည့္ထားသည္။ ဆိုဗီယက္တို႔ကလည္း စစ္တပ္မ်ားကို သုံးစုခြဲကာ ဂ်ာမန္တို႔အား ခုခံရန္ ျပင္ဆင္ထားသည္။

ဂ်ာမန္တို႔၏ ေျမာက္ဘက္စစ္ေၾကာင္းႏွင့္ အလယ္စစ္ေၾကာင္းမွာ အလြန္လၽွင္ျမန္စြာ ခ်ီတက္လ်က္ရွိသည္။ ဇူလိုင္လတြင္ အလယ္စစ္ေၾကာင္းသည္ စမိုလင့္ၿမိဳ႕အထိေရာက္၍ ေျမာက္ဘက္စစ္ေၾကာင္းမွာ ေဗာ္လတစ္နယ္မ်ားအားလုံးကို သိမ္းပိုက္မိေလသည္။ စမိုလင့္တြင္ ဆိုဗီယက္တို႔ အျပင္းအထန္ခုခံၾကရာ ဂ်ာမန္တမ္းမ်ား ေရွ႕သို႔မတက္နိုင္ဘဲ တစ္လခန႔္ ၾကန႔္ၾကာသြားေလသည္။

ထိုသို႔ ၾကန႔္ၾကာသြား ေသာေၾကာင့္လည္း ဂ်ာမနီတို႔ ေမာ္စကိုၿမိဳ႕ေတာ္ကို လက္လြတ္ရေလသည္။ေျမာက္ဘက္တြင္ကား ဂ်ာမန္တို႔သည္ လီနင္ဂရက္ၿမိဳ႕အနီးသို႔ ေရာက္လာသည္။ ဖင္းလူမ်ိဳးတို႔ကလည္း ဂ်ာမန္တို႔ဘက္မွ ဝင္ေရာက္တိုက္ခိုက္သည္။ သို႔ေသာ္ လီနင္ဂရက္ၿမိဳ႕တြင္းသို႔ကား မဝင္ေရာက္နိုင္ေခ်။ ေတာင္ဘက္တြင္ ဂ်ာမန္တို႔သည္ ယူကရိန္းသို႔ဝင္ေရာက္ၿပီးလၽွင္ ကီးယက္ၿမိဳ႕ႏွင့္ စက္႐ုံမ်ားစြာရွိေသာ အိုဒက္ဆာၿမိဳ႕သို႔ သိမ္းပိုက္လိုက္သည္။ ခါေခါ့ၿမိဳ႕မွာလည္း ဂ်ာမန္တို႔လက္တြင္းသို႔ က်ဆင္းရေလသည္။ ဤသို႔လၽွင္ ဂ်ာမန္တို႔သည္ ၿမိဳ႕မ်ားကို တစ္ၿမိဳ႕ၿပီးတစ္ၿမိဳ႕ သိမ္းပိုက္နိုင္ၾကေသာ္လည္း သူတို႔၏ အက်အဆုံးမ်ားမွာ မနည္းလွေခ်။ ေျမတစ္လက္မကို အသက္ေပါင္းမ်ားစြာျဖင့္လဲ၍ ခဲယဥ္းစြာ တိုက္ယူရေလသည္။

အေမရိကန္ႏွင့္ ဂ်ပန္ စစ္ထဲသို႔ ဝင္လာျခင္း

ပစိဖိတ္ စစ္ပြဲ

အေနာက္ဥေရာပတြင္ အစျပဳခဲ့ေသာ ဒုတိယကမၻာစစ္သည္ ဂ်ပန္တို႔၏ က်ဴးေက်ာ္တိုက္ခိုက္မွုေၾကာင့္ အေရွ႕တိုင္းသို႔ ကူးစက္လာခဲ့ေလရာ ပစိဖိတ္သမုဒၵရာတစ္ခုလုံးသည္ ဂ်ပန္ႏွင့္ အဂလႋပ္တို႔ စစ္ခင္းရာ စစ္တလင္းႀကီးျဖစ္လာခဲ့သည္။ ဂ်ပန္တို႔သည္ အဂလႋပ္၊ အေမရိကန္တို႔၏ အငိုက္တြင္ ဝင္စီးလိုက္ရသျဖင့္ ပထမတြင္ မ်ားစြာစစ္ေရးသာလ်က္ ရွိသည္။ ဂ်ပန္တို႔သည္ စစ္အတြက္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာကပင္ ျပင္ဆင္ထားခဲ့သည္။ စစ္သားမ်ားကိုလည္း အထူးေလ့က်င့္ေပးထားသည္။ ထို႔အျပင္ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရးလမ္းပန္း အဆက္အသြယ္မ်ားမွာ ဂ်ပန္တို႔အဖို႔ မ်ားစြာ အဆင္ေျပလ်က္ရွိသည္။ တိုက္ခိုက္ရာ၌ လက္ဦးသျဖင့္ အလြယ္တကူ သိမ္းပိုက္ရရွိေသာ ေနရာမ်ားကို စစ္စခန္းျပဳလုပ္ကာ ေနာက္ထပ္ ဆက္လက္၍ နယ္ပယ္မ်ားကို တိုက္ခိုက္သိမ္းပိုက္နိုင္ေလသည္။ သို႔ျဖစ္၍ ငါးလတိုင္တိုင္ ဂ်ပန္တို႔သည္ ေအာင္ပြဲမ်ား တစ္ခုၿပီးတစ္ခု ဆြတ္ခူးလ်က္ရွိသည္။ ၁၉၄၁- ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၁၀ ရက္ေန႔တြင္ ၿဗိတိသၽွတို႔၏ အႀကီးဆုံးႏွင့္ အေကာင္းဆုံး စစ္သေဘာၤႀကီး ႏွစ္စင္းျဖစ္ေသာ ေဝလမင္းသားႏွင့္ ရီပတ္တို႔ကို ဂ်ပန္ေလယာဥ္ပ်ံမ်ားက ႏွစ္ျမႇုပ္ပစ္လိုက္သည္။

ဂ်ပန္တို႔၏ ေအာင္ပြဲမ်ား

ပစိဖိတ္ သမုဒၵရာအတြင္းရွိ ကၽြန္းမ်ားမွာ ဂ်ပန္တို႔၏ လက္ေအာက္သို႔ တျဖည္းျဖည္းက်ဆင္းလ်က္ရွိသည္။ ဂ်ပန္ေရတပ္သည္ ဒီဇင္ဘာလအတြင္း၌ပင္ ဂြမ္ကဒန္း၊ ဝိတ္ကဒန္းတို႔ကို သိမ္းပိုက္ၿပီးေနာက္ ၿဗိတိသၽွပိုင္ ေဟာင္ေကာင္ကၽြန္းကို သိမ္းပိုက္လိုက္ေလသည္။ ထို႔ေနာက္ ဂ်ပန္တို႔သည္ မေလးကၽြန္းဆြယ္ႏွင့္ ဖိလစ္ပိုင္ကၽြန္းတို႔ကို တိုက္ခိုက္သည္။ ဖိလစ္ပိုင္ကဒန္းရွိ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ မက္အာသာအုပ္ခ်ဳပ္ေသာ အေမရိကန္ ဖိလစ္ပီနိုတပ္မ်ားက အျပင္းအထန္ ခုခံေသာ္လည္း စစ္အင္အားခ်င္း မမၽွသျဖင့္ ဆုတ္ခြာေပးရသည္။ လူဇုန္၊ ဗာတန္း၊ ေကာ္ရီဂ်ီေဒၚကၽြန္းတို႔မွာ တစ္ခုၿပီးတစ္ခု ဂ်ပန္တို႔ လက္တြင္းသို႔ ဆင္းသက္ရေလသည္။ အေမရိကန္စစ္သား အေျမာက္အမ်ားပင္ သုံ႔ပန္းအျဖစ္ အဖမ္းခံရေလသည္။ ပစိဖိတ္အေနာက္ေတာင္ပိုင္းတြင္လည္း ဂ်ပန္တို႔မွာ အထူးပင္ စစ္ေရးသာလ်က္ရွိသည္။ ၁၉၄၂ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလတြင္ စတီးဗီးကၽြန္းႏွင့္ မေလးျပည္မႀကီးကို အဂၤလိပ္တို႔ လက္လြတ္လိုက္ရသည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ ျမန္မာျပည္သို႔လည္း စစ္မီးကူးစက္လ်က္ရွိေပၿပီ။ ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁၅ ရက္ေန႔တြင္ အေရွ႕တိုင္း၌ ၿဗိတိသၽွတို႔၏ အႀကီးဆုံးခံတပ္ျဖစ္ေသာ စင္ကာပူခံတပ္ႀကီး က်ဆုံးေလသည္။ မဟာမိတ္တို႔၏ အေရွ႕ပိုင္းအင္အား ၿပိဳကြဲေလသည္။ အဂၤလိပ္၊ အေမရိကန္ႏွင့္ ဒပ္ခ်္တို႔သည္ ဆက္လက္၍ မခုခံနိုင္ၾကေတာ့ေခ်။ ဆူမၾတား၊ ဂ်ာဗားႏွင့္ ဒပ္ခ်္ပိုင္ကၽြန္းမ်ားမွာ တစ္ကၽြန္းၿပီး တစ္ကၽြန္း ဂ်ပန္လက္ေအာက္သို႔ က်ေရာက္ရေလသည္။ ျမန္မာျပည္ဘက္တြင္လည္း ေမလေလာက္တြင္ ဂ်ပန္တို႔သည္ ျမန္မာတစ္ျပည္လုံးကို သိမ္းပိုက္မိေလသည္။ ယင္းသို႔အားျဖင့္ ဂ်ပန္၏ အာဏာစက္ကြင္းမွာ ေျခာက္လအတြင္းတြင္ ပစိဖိတ္ အေနာက္ေတာင္ ေဒသမ်ားကို လြမ္းျခဳံမိေလေတာ့သည္။ အာရွအေရွ႕ေတာင္ပိုင္းတြင္ ၿဗိသိသၽွႏွင့္ မဟာမိတ္နိုင္ငံမ်ား၏ အဆုံးအရွုံးမွာ မ်ားျပားလွသည္။ သဘာဝပစၥည္းမ်ား၊ ကုန္ၾကမ္းမ်ား၊ အသီးအႏွံမ်ားျဖင့္ ကုံလုံႂကြယ္ဝေသာ နိုင္ငံမ်ားကို လက္လြတ္လိုက္ရသည္။ျမန္မာျပည္မွ ဆန္ႏွင့္ ေရနံ၊ မလႅာယုကၽြန္းဆြယ္မွ ေကာ္ဖတ္၊ ဒပ္ခ်္ကၽြန္းမ်ားမွ သၾကားစေသာ ပစၥည္းမ်ားကို ဂ်ပန္တို႔ ရရွိလိုက္ၾကသျဖင့္ ဂ်ပန္တို႔မွာ အင္အား ပိုမိုေတာင့္တင္းသြားေတာ့သည္။ ထို႔အျပင္ စစ္ေရးစစ္ရာတြင္လည္း ဂ်ပန္သည္ ပစိဖိတ္အေနာက္ေတာင္ပိုင္းကို လက္ကိုင္ျပဳထားရသျဖင့္ မ်ားစြာအခြင့္အေရးသာလ်က္ ရွိေလသည္။ ယင္းသို႔ အဘက္ဘက္တြင္ အရွုံးႏွင့္သာ ရင္ဆိုင္ေနရေသာ္လည္း မဟာမိတ္ နိုင္ငံမ်ားမွာ စိတ္ပ်က္အားေလ်ာ့ျခင္းမရွိဘဲ ဤစစ္ကို မနိုင္မေနဟူေသာ ဇြဲသတၱိျဖင့္ ဆက္လက္တိုက္ခိုက္လ်က္ရွိေလသည္။ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုမွာ အငိုက္တြင္ အတိုက္ခံရသျဖင့္ ပထမတြင္ အတန္ပင္ နစ္နာဆုံးရွုံးသြားရေသာ္လည္း ေနာင္တြင္ တျဖည္းျဖည္း အင္အားျပည့္တင္းလာၿပီးလၽွင္ ရန္သူကိုျပန္၍ ထိေရာက္စြာ တိုက္ခိုက္နိုင္ေလသည္။ ဂ်ပန္သည္ ၾသစတီးလီးယား အေရွ႕ေျမာက္ရွိ ေကာ္ရယ္ပင္လယ္ကို စိုးမိုးရန္ ႀကိဳးစားေသာအခါ အေမရိကန္ တပ္မ်ားက အျပင္းအထန္ ခုခံတိုက္ခိုက္သျဖင့္ ဂ်ပန္တို႔၏ ႀကိဳးစားအားထုတ္မွုမွာ အထမေျမာက္ေတာ့ေခ်။ ဤတိုက္ပြဲမွာ ပစိဖိတ္တိုက္ပြဲတြင္ ပထမ အႀကီးက်ယ္ဆုံး တိုက္ပြဲတစ္ပြဲျဖစ္သည္။ ေကာ္ရယ္ပင္လယ္တြင္ အေရးနိမ့္ေသာ ဂ်ပန္တို႔သည္ ပစိဖိတ္အလယ္ပိုင္း အေမရိကန္ စစ္စခန္းတစ္ခုျဖစ္ေသာ မစ္ဒေဝးကဒန္းကို ၁၉၄၂ ခုႏွစ္ ဇြန္လတြင္ စစ္သေဘၤာ တပ္ႀကီးျဖင့္ တိုက္ခိုက္ျပန္သည္။ ေလယာဥ္ပ်ံမ်ားလည္း ႏွစ္ဘက္စလုံးမွပင္ ပါဝင္တိုက္ခိုက္ၾကသည္။ ဤတိုက္ပြဲတြင္လည္း ဂ်ပန္တို႔ပင္ အေရးနိမ့္ေလသည္။ ထိုႏွင့္ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပင္ ဂ်ပန္တပ္သားမ်ားသည္ အလူးရွင္းကဒန္းမ်ားေပၚသို႔ တက္ေရာက္နိုင္ၾကေလသည္။

ဟစ္တလာ Adolf Hitler

Born ၁၈၈၉ ဧၿပီ ၂၀

ဩစႀတီးယား

Died ၁၉၄၅ ဧၿပီ ၃၀

ဘာလင္၊ ဂ်ာမနီ

ၾကင္ေဖာ္ = Eva Braun

နာမည္အျပည့္အစံုမွာ"အားေဒါလ္ဖ္ ဟစ္တလာ" (Adolf Hitler) ျဖစ္သည္။ သူ ့ကို ၁၈၈၉ ခု ဧျပီလ ၂၀ ရက္ေန႔တြင္ ယေန ့ ၾသစၾတီးယားျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္း Braunau am Inn တြင္ ေမြးဖြားခဲ့သည္။ သူ၏ေမြးရပ္ေျမမွ ဂ်ာမဏီႏိုင္ငံသို ့ကူးေျပာင္းေနထိုင္ခဲ့ျပီး ဂ်ာမဏီႏုိင္ငံေရးလႈပ္ရွားမႈမ်ာတြင္ တက္ၾကြစြာ ပါဝင္ခဲ့သည္။ ၁၉၂၁ ခုႏွစ္မွစ၍ ဂ်ာမန္ အမ်ိဳးသား ဆိုရွယ္လစ္ အလုပ္သမားမ်ား ပါတီ (NSDAP) ၏ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္လာခဲ့သည္။

၁၉၃၃ ခုႏွစ္မွစ၍ ဂ်ာမဏီႏိုင္ငံ ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္၊ ၁၉၃၄ ခုမွစ၍ ေသဆံုးသည္ ၁၉၄၅ ခုႏွစ္အထိ သူ ့ကိုယ္သူ "အမ်ိဳးသားေခါင္ေဆာင္" ဟုအမည္တပ္ျပီး ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတ၊ ႏုိင္ငံေတာ္ အစိုးရအဖြဲ ့ ဥကၠ႒ ရာထူးမ်ားကို တစ္ဦးတည္းသိမ္းပိုက္ကာ တုိင္းျပည္အာဏာကို ထင္သလို ျခယ္လွယ္ခဲ့သူ တစ္ဦးျဖစ္သည္။ သူသည္ ၁၉၄၅ ခု ဧျပီလ ၃၀ ရက္ေန ့တြင္ သူေနထိုင္ရာ ဘာလင္ျမိဳ ့နန္းေတာ္တြင္း၌ သူ ့ကိုယ္သူပင္အဆံုးစီရင္ခဲ့သည္။

ဟစ္တလာႏွင့္ နာဇီဝါဒ

ဟစ္တလာ၏ ဦးေဆာင္မႈ ေအာက္တြင္ နာဇီဟုေခၚေသာ လူတစ္စုသည္ ဂ်ာမဏီႏိိုင္ငံတြင္ အာဏာရွင္စနစ္ကို က်င့္သံုးကာ "တတိယ ဂ်ာမဏီ ႏိုင္ငံေတာ္" ကို တည္ေထာင္ခဲ့ၾကသည္။ ၁၉၃၃ ခုႏွစ္မွစ၍ အျခားေသာ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားကို အဓမၼဖ်က္သိမ္းခဲ့ျပီး၊ အခ်ိဳ႕ေသာ ပါတီမ်ားကို ရပ္တည္၍ မရေအာင္ နည္းအမ်ိဳးမ်ိဳးႏွင့္ ေႏွာင့္ယွက္ ဖ်က္ဆီးခဲ့သည္။ နာဇီအစိုးရကို ဆန္႔က်င္ေသာ ႏိုင္ငံေရးလႈပ္ရွားသူမ်ား အားလံုးကို ရွာေဖြဖမ္းဆီး ေစျပီး နာဇီ အက်ဥ္း စခန္းမ်ားသို႔ပို႔ေဆာင္ ခ်ဳပ္ေႏွာင္၍ အဆံုး၌ ကြပ္မ်က္ သတ္ျဖတ္လိုက္ၾကသည္။

ဟစ္တလာႏွင့္သူ၏ အေပါင္းအပါမ်ားသည္ ဥေရာပတစ္ခြင္တြင္ မွီတင္းေနထိုင္ၾကေသာ "ဂ်ဴး" လူမ်ိဳးမ်ား၊ အျခားေသာ ဘာသာဝင္မ်ား၊ လူမ်ိဳးျခားတိုင္္းရင္းသားမ်ား အပါအဝင္ အျခားေသာ လူ ့အဖြဲ ့အစည္းဝင္မ်ားကို လိုက္လံရွာေဖြျပီး ရက္စက္ေသာနည္းမ်ိဳးစံုျဖင့္ စနစ္တက် သတ္ျဖတ္လိုက္ၾကသည္။

နာဇီတို႔၏ ထိုလုပ္ရပ္မ်ားေၾကာင့္ပင္ ဒုတိယကမၻာစစ္မီး စတင္ေတာက္ေလာင္ခဲ့ျပီး ကေလးသူငယ္မ်ား မိခင္မ်ား အမ်ိဳးသမီးမ်ားအပါအဝင္္ ၃၉ သန္းေသာ လူမ်ား အသက္ဆံုးရံႈခဲ့ရသည္။ ထိုအထဲတြင္ ဂ်ဴးလူမ်ိဳးေျခာက္သန္းသည္လည္း နာဇီတို႔၏ လက္ခ်က္ျဖင့္ ေသေၾကပ်က္စီးခဲ့ၾကရသည္။ ဥေရာပတိုက္ၾကီီး၏ ေဒသအေတာ္မ်ားမ်ားသည္လည္း စစ္ေဘးစစ္ဒဏ္ေၾကာင့္ အစိတ္စိတ္အမႊာမႊာ ေၾကမြျပီး အဆံုးအရံႈးမ်ားစြာကို ရင္ဆိုင္ခဲ့ရေတာ့သည္။

အတၳဳပၸတၱိ

ဟစ္တလာ၏ ကိုယ္ေရးအတၳဳပၸတၱိကို ၾကည့္လွ်င္ အလြန္အမင္း ျခားနားကြာဟေနေသာ ဘဝအစိတ္အပိုင္းႏွစ္ခုကို ပိုင္ဆိုင္သူျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပေနေပသည္။ သူ၏ အသက္ ၃၀ အရြယ္ေရာက္သည့္တိုင္ေအာင္ ဟစ္တလာသည္ အမ်ားနည္းတူ ဘဝေအာင္ျမင္မႈကို မရရွိႏိုင္ခဲ့။ မည္သည့္အလုပ္ကိုမွ မယ္မယ္ရရ တတ္ကြ်မ္းထားျခင္းလည္းမရွိ၊ မည္သည့္ လူ႔အသိုင္းအဝိုင္း အဆက္အသြယ္ေကာင္းမ်ားကိုမွလည္း ထိထိေရာက္ေရာက္ မရွိခဲ့သူ ျဖစ္ရာ သူ၏ဘဝတိုးတက္ၾကီးပြားေရးသည္လည္း ေႏွာင့္ေႏွးၾကန္႔ၾကာခဲ့ရသည္။

ဟစ္တလာ ငယ္စဥ္က

ထို ့ေနာက္တြင္ေတာ့ ဟစ္တလာသည္ ႏွစ္အနည္းငယ္အတြင္းတြင္ပင္ ဂ်ာမဏီႏိုုင္ငံေတာ္ၾကီးကိုပင္ ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္လုပ္ သိမ္းပိုက္ႏိုင္ရံုမက ဥေရာပႏိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားကိုလည္း သူ၏လက္ေအာက္သို႔ ျပားျပားေမွာက္ ေရာက္ရွိေစခဲ့သည္။ ေျပာရလွ်င္ သူလိုလူသည္ ဤကမၻာေလာကတြင္ မရွိသေလာက္ပင္ ရွားသည္ ဟုဆိုရမည္။

ႏိုင္ငံေရးေလာကထဲမဝင္မီ သူ၏ဘဝႏွင့္ သူ၏ဇာတ္ေၾကာင္းကို ဟစ္တလာသည္ "ပေဟဠိ" တစ္ခုအေနျဖင့္သာ အမ်ားကို သိေစခဲ့သည္။ Krockow ၏စာအုပ္ထဲတြင္ "ငါဘယ္ကလာတယ္၊ ငါက ဘယ္ မိသားစုကေပါက္ဖြားတယ္ဆိုတာ ဒင္းတို႔ သိဖုိ႔ အေရးမပါ ပါဘူး" လို ့ဟစ္တလာက သူ ့ ေခတ္ျပိဳင္ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြကို ရည္ညြန္းျပီး ေျပာခဲ့ေၾကာင္း ေရးသားထားပါသည္။

အားေဒါ့လ္ဖ္ဟစ္တလာ့ကို အေကာက္ခြန္အရာရွိ အားလြိဳက္စ္ ဟစ္တလာ ႏွင့္ ဇနီးျဖစ္သူ ကလာရာ တို ့မွ ၾသစၾတီးယားျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္း ဗေရာင္းေနာင္း အမ္ အင္းန္ တြင္ ေမြးဖြားခဲ့သည္။ ၁၉၀၃ ခုႏွစ္တြင္ ဖခင္ျဖစ္သူေသဆံုးခဲ့ျပီး အထက္တန္းေက်ာင္းမွ ႏႈတ္ထြက္ခဲ့သည္။ ဗင္းန္ ျမိဳ ့တြင္ ယဥ္ေက်းမႈ တကၠသိုလ္ ဝင္ခြင့္စာေမးပြဲကို ဝင္ေရာက္ေျဖဆိုျပီး ေအာင္ျမင္မႈမရခဲ့သည့္အတြက္ သူျဖစ္ခ်င္ေသာ အႏုပညာရွင္ တစ္ေယာက္ျဖစ္ရန္ ရည္မွန္းခ်က္ကို လက္လႊတ္လိုက္ရသည္။

၁၉၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ပထမကမၻာစစ္ၾကီးစတင္ျဖစ္ပြားခဲ့ရာ ဂ်ာမန္စစ္တပ္အတြင္းသို ့ မိမိသေဘာျဖင့္ပင္ ဝင္ေရာက္အမႈထမ္းခဲ့သည္။ စစ္ၾကီးျပီးေသာအခ်ိန္ ၁၉၁၉ ခုႏွစ္တြင္ ဂ်ာမန္ အလုပ္သမားမ်ားပါတီ (DAP)ဟူသည့္ ပါတီအသစ္အတြင္းသို ့အဖြဲ ့ဝင္အျဖစ္ စာရင္းသြင္းခဲ့သည္။ ထိုပါတီကို ၁၉၂၀ တြင္ အမ်ိဳးသာ ဆိုရွယ္လစ္ ဂ်ာမန္ အလုပ္သမားမ်ား ပါတီ (NSDAP) အျဖစ္ အမည္ေျပာင္းလဲေခၚတြင္ခဲ့သည္။

ပထမ ကမၻာစစ္အတြင္းက ဟစ္တလာ

သူ၏စကားေျပာပါးနပ္မႈ၊ နားေထာင္သူကို ဆြဲေဆာင္ႏိုုင္္မႈ၊ အေဟာအေျပာေကာင္းမႈတို ့က သူ ့ကို စင္ေပၚသို ့လ်င္ျမန္စြာပင္ တြြန္းတင္ေပးခဲ့သည္။ အစိုးရအဖြဲ ့အတြင္းမွ ျပႆနာမ်ားေၾကာင့္ နာဇီပါတီသည္ ျပည္သူလူထုကို စည္းရံုးရန္ လြယ္ကူခဲ့သည္။

ဟစ္တလာ၏ လက္ေရးမူ

၁၉၂၃ ခုႏွစ္တြင္ ဟစ္တလာႏွင့္ လူဒန္ေဒါ့ဖ္ တို ့သည္ ျမဴနစ္ျမိဳ ့တြင္ ႏိုင္ငံေတာ္အာဏာသိမ္းရန္ ၾကံစည္ရာ မေအာင္ျမင္ခဲ့ေပ။ သူ၏လုပ္ရပ္သည္ ပစ္မႈထင္ရွားသည့္အတြက္ ေထာင္ဒဏ္ ၅ ႏွစ္ က်ခံေစရန္ တရားရံုးမွ အမိန္ ့ ခ်မွတ္ခဲ့သည္။ သို ့ေသာ္ သူသည္ ၁၉၂၄ ခုႏွစ္တြင္ပင္ ျပန္လည္ လြတ္ေျမာက္လာခဲ့သည္။ ထိုႏွစ္မ်ားတြင္ သူသည္ သူ၏ ေနာင္အခ်ိန္တြင္ နာမည္ေက်ာ္ၾကားလာေသာ "ကြ်ႏ္ုပ္၏စြန္ ့စားခန္းမ်ား" (Mein Kampf) စာအုပ္ကို ေရးသားျပဳစုခဲ့သည္။ ထိုစာအုပ္အတြင္းတြင္ သူ၏ ႏိုင္ငံေရး ရည္မွန္းခ်က္မ်ား ျဖစ္သည့္ ဂ်ဴးလူမ်ိဳးသုတ္သင္ေရး ႏွင့္ အေရွ ့ပိုင္းႏိုင္ငံမ်ားသို ့ နယ္ေျမမ်ား တိုးခ်ဲ ့ေရးစသည္တို ့ပါဝင္သည္။

အၾကမ္းဖက္ အာဏာသိမ္းမႈသည္ ေအာင္ျမင္မႈလမ္းစ မရွိႏိုင္ေၾကာင္း ခံစားမိသြားသည့္ ဟစ္တလာသည္ ႏိုင္ငံေတာ္ အာဏာကို တရားဝင္နည္းလမ္းမ်ားသံုး၍ အရယူရန္ ၾကံစည္ေလေတာ့သည္။ ၁၉၃၂ ခုႏွစ္တြင္ က်င္းပေသာ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲတြင္ သူ၏ပါတီ (NSDAP) က အင္အားအၾကီးဆံုး ပါတီျဖစ္လာခဲ့သည္။ အက်ိဳးဆက္အေနနွင့့္ သူသည္ ၁၉၃၃ ခု ဇႏၷဝါရီလ ၃၀ ရက္ေန ့တြင္ သူသည္ ႏိုုင္ငံေတာ္ ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ျဖစ္လာခဲ့ေတာ့သည္။

ဟစ္တလာ အာဏာရလာပံု

အာေဒါ့လ္ဖ္ ဟစ္တလာသည္ ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေလာကသို ့ဝင္ေရာက္လာခ်ိန္ ကတည္းကပင္ ဂ်ာမဏီႏိုင္ငံတြင္ ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို ေဖာ္ေဆာင္ရန္ စိုးစင္းမွ် စိတ္ကူးခ့ဲျခင္းမရွိေပ။ သို ့ေသာ္ ႏိုင္ငံေတာ္အာဏာကို သူ ့၏လက္ဝယ္သို ့ လွ်င္ျမန္စြာ ေရာက္ရွိေရးႏွင့္ ရရွိျပီးေသာ အာဏာကို အဓြန္ ့ရွည္ၾကာစြာ ဆက္လက္ ခ်ဳပ္ကိုင္ထားႏိုင္ေရး အတြက္ကိုမူ ဒီမိုကေရစီလမ္းစဥ္ကို စနစ္က်စြာ အလြဲသံုးစား ျပဳခဲ့သည္။ ဟစ္တလာသည္ တရားဝင္ နည္းလမ္းသံုးသြယ္ကို အသံုးျပဳကာ အၾကြင္းမဲ့အာဏာရွင္အျဖစ္သို ့လြယ္လင့္တကူပင္ ေရာက္ရွိလာခဲ့ေပေတာ့သည္။

အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာကို အရယူျခင္း

၁၉၃၃ ခု ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၂၇ ရက္ေန ့တြင္ ဂ်ာမဏီႏိုင္ငံ ျပည္သူ ့လြတ္ေတာ္အေဆာက္အဦီၾကီး မီးစြဲေလာင္သည္။ ထိုမီးေလာင္မႈၾကီးသည္ပင္ ဟစ္တလာကို အာဏာရွင္အျဖစ္သို ့ေရာက္ရွိလာရန္ ပထမဦးဆံုး တြန္းအားေပးခဲ့ေပသည္။ မီေလာင္မႈႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ အေရးေပၚအစည္းအေဝးတစ္ရပ္ကို အခ်ိန္မဆိုင္းဘဲ ေခၚယူေဆြးေႏြးခဲ့သည္။ ယင္းအစည္းအေဝးတြင္ ဟစ္တလာက လက္ရွိ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတထံမွ ဥပေဒသစ္တစ္ခုကို ေတာင္းခံခဲ့သည္။

"ႏိုင္ငံေတာ္ႏွင့္ လူမ်ိဳးစုမ်ားကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ပိုင္ခြင့္ ဥပေဒ" ဟုေခၚသည့္ ၄င္းဥပေဒေၾကာင့္ တရားဝင္ထုပ္ျပန္ထားသည့္ ႏိုင္ငံသားတို ့၏ လြပ္လပ္ခြင့္ႏွင့္ လူသားအားလံုး၏ အေျခခံဥပေဒမ်ားအားလံုးသည္ အခ်ိန္အကန္ ့အသတ္မရွိဘဲ အလိုအေလ်ာက္ ရုပ္သိမ္းျခင္းကို ခံလိုက္ရေပေတာ့သည္။ ထိုအစည္းအေဝးက်င္းပသည္ ၂၈ ရက္ေန ့ ညေနတြင္ ဟစ္တလာသည္ သူ၏အတိုက္အခံမ်ား ျဖစ္ၾကေသာ ကြန္ျမဴနစ္မ်ား၊ လက္ဝဲအစြန္းေရာက္မ်ားႏွင့္ ဆိုရွယ္ဒီမိုကရက္ မ်ားကို သူ၏အမိန္ ့ျဖင့္ လိုက္လံ ဖမ္းဆီး ခ်ဳပ္ေႏွာင္ေစခဲ့သည္။

ဥပေဒျပဳအာဏာကို အရယူျခင္း

၁၉၃၃ ခု မတ္လ ၂၄ ရက္ေန ့တြင္ ဟစ္တလာသည္ စစ္ဥပေဒသစ္တစ္ရပ္ကို ထုတ္ျပန္ေၾကျငာခဲ့သည္။ ထိုဥပေဒကို "ႏိုင္ငံေတာ္ႏွင့္ ႏိုင္ငံသားတို ့၏ အေရးေပၚအေျခအေနမ်ားကို ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းခြင့္ ဥပေဒ" ဟု တရားဝင္ေခၚဆိုခဲ့ေသာ္လည္း ထိုအမိန္ ့ဥပေဒအရပင္ ဟစ္တလာ အာဏာရွင္သည္ ႏိုုင္ငံေတာ္ ဖြဲ ့စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံု အေျခခံ ဥပေဒကို လုိသလို ေမႊေႏွာက္အသံုးခ်ႏိုင္သူ ျဖစ္သြားသည္။

ထို ့ထက္ဆိုးသည္မွာ အဆိုပါ အမိန္ ့အရ ျပည္သူ ့လႊတ္ေတာ္၏ ထိန္းခ်ဳပ္မႈေအာက္မွလည္း ကြင္းလံုးကြ်တ္ လြတ္ေျမာက္ခြင့္ရ သြားေလ ေတာ့သည္။ ဤနည္းျဖင့္ပင္ ဂ်ာမဏီႏိုင္ငံတြင္ အခ်ိန္အေတာ္အတန္ၾကာ အျမစ္တြယ္ေနျပီးျဖစ္ေသာ ဒီမိုကေရစီစနစ္ၾကီးသည္ အျပီးအပိုင္ ခ်ဳပ္ျငိမ္းသြားခဲ့ေလေတာ့၏။ တခ်ိန္တည္းတြင္ပင္ စစ္အာဏာရွင္မ်ားသည္ ႏိုင္ငံေရးအတိုက္အခံမ်ား၊ ေတာ္လွန္ပုန္ကန္သူမ်ား ကို ခ်ဳပ္ေႏွာင္ထိန္းသိမ္းရန္ နာဇီအက်ဥ္းစခန္းမ်ားကို စတင္ တည္ေဆာက္ေလေတာ့သည္။

တရားစီရင္မိန္ ့အာဏာကို အရယူျခင္း

ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ားကို ေျမလွန္ရွာေဖြ ဖမ္းဆီးေစႏိုင္ခဲ့ျပီး ေတာ္လွန္ပုန္ကန္သူမ်ားကိုလည္း ျဖဳတ္ထုတ္ရွင္းစနစ္ျဖင့္ ၾကိဳးကိုင္ထိန္းခ်ဳပ္ထားႏိုင္ခဲ့သည့္အခ်ိန္တြင္ အာဏာရွင္စနစ္ဆိုးၾကီးသည္လည္း အရွိန္တဟုမ္းဟုမ္းျဖင့္ ေလာင္ၾကြမ္းေနေလျပီ။ ၁၉၃၃ ခု ဇြန္လ ၃၀ ရက္ေန ့တြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ရုမ္းမ္ "Roehm" ၏ အာဏာသိမ္းရန္ ၾကံစည္မႈၾကီးက ဟစ္တလာကို ေနာက္ထပ္ ေလွကားထစ္တစ္ခုသို ့ထပ္မံ တြန္းပို ့လိုက္သည္ႏွင့္ တူေနေလေတာ့သည္။

SS စစ္တပ္ႏွင့္ ကာကြယ္ေရးစစ္တပ္ႏွစ္ခုကို ပူးေပါင္းေစျပီး အာဏာသိမ္းရန္ ၾကံစည္ေသာ အဲ့န္စ္တ္ ရုမ္းမ္ "Ernst Roehm" အပါအဝင္ အျခားေသာ SA စစ္ဗိုလ္မ်ားကို ကြက္မ်က္ေစခဲ့သည္။ ၁၉၃၃ ဇူလိုင္ ၃ ရက္ေန ့တြင္ ထုတ္ျပန္ ေသာ ဥပေဒအသစ္မွ ၏လုပ္ရပ္သည္ ႏိုင္ငံေတာ္ ေအးခ်မ္းသာယာေရးကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ျခင္း ျဖစ္သျဖင့္ ဥပေဒေၾကာင္လမ္းအရ မွန္ကန္ေသာ လုပ္ရပ္ျဖစ္ေၾကာင္း တရားဝင္္ေၾကျငာခဲ့သည္။ ွSA စစ္တပ္ႀကီးသည္ ထိုအခ်ိန္မွစ၍ သူ၏လုပ္ပိုင္ခြင့္နွင့္ အထူးအာဏာမ်ားကို လက္လႊတ္လိုက္ရၿပီး SS စစ္တပ္သည္သာလွ်င္ ဟစ္တလာ၏တိုက္ရုိက္ဦးေဆာင္မႈ ့ၿဖင့္ အာဏာရွင္လက္ကိုင္တုတ္မ်ား ၿဖစ္လာႀကေတာ့သည္။

ဤသို ့ေသာ တရား၀င္နည္းလမ္းအသြယ္သြယ္ကို အသံုးခ်ရင္း နိုင္ငံေတာ္အာဏာကို တစတစသိမ္းယူလာခဲ့သည္။ ဂ်ာမဏီနိုင္ငံသမၼတ ဟင္းဒန္းဘြတ္ခ္ ကြယ္လြန္ၿပီးသည့္အခ်ိန္မွစ၍ လက္ရွိရာထူးအၿပင္ နိုင္ငံေတာ္သမၼတ၊ နိုင္ငံေတာ္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္၊ ေခါင္းေဆာင္ႀကီး အမည္မ်ားခံယူကာ ဟစ္တလာသည္ အၾကြင္းမဲ့အာဏာရွင္ဘဝသို ့ ၿပိဳင္ဘက္မရွိ ေရာက္ရွိသြားေလေတာ့သည္။

အိုင္းစတိုင္း (Albert Einstein)

ေမြးသကၠရာဇ္ ၁၈၇၉ ခုႏွစ္ မတ္လ (၁၄) ရက္ေန႔

ႏို္င္ငံ ဂ်ာမနီ၊ အမ္းျမိဳ႕

ငယ္အမည္ Albert Einstein

အလုပ္အကိုင္ သိပၸံပညာရွင္

ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ား ရီေလတီဗတီ သီအိုရီ (Relativity Theory)

ေက်ာ္ၾကားခဲ့ေသာ သီအိုရီ E=mc2

အိုင္းစတိုင္း (Albert Einstein) ကို ဂ်ာမနီႏိုင္ငံ၊ အမ္းျမိဳ႕မွာ ၁၈၇၉ ခုႏွစ္ မတ္လ (၁၄) ရက္ေန႔က ဖြားျမင္ခဲ့ပါသည္။ သူ၏ မိဘမ်ားသည္ ေရ၀တီ (ဂ်ဴးလူမ်ိဳး) ႏြယ္ဖြားမ်ားျဖစ္ျပီး လွ်ပ္စစ္ပစၥည္း အေရာင္းအ၀ယ္လုပ္ငန္း လုပ္ကိုင္ၾကပါသည္။ အိုင္းစတိုင္း၏ ဖခင္ Hermann Einstein သည္ ေအာင္ျမင္ေသာ စီးပြားေရးသမားတစ္ေယာက္ မဟုတ္ခဲ့ေသာ္ျငားလည္း ဂ်ာမန္ ဂႏၲ၀င္ေျမာက္ စာေပမ်ား၊ ဒႆနက်မ္းမ်ားႏွင့္ ကဗ်ာစာေပမ်ားကို ျမတ္ျမတ္ႏိုးႏိုး ႏွစ္သက္တတ္သူ ျဖစ္သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ သူ၏ အိမ္တြင္ ခံ့ညားသည့္ စာၾကည့္ခန္းတစ္ခုကို ထားရွိျပီး အိမ္ကိုအလည္လာေသာ ဧည့္သည္မ်ားႏွင့္လည္း စာေပအေၾကာင္း၊ ဒႆနအေၾကာင္း ေျပာဆိုေဆြးေႏြးတတ္သူ ျဖစ္သည္။ အိုင္းစတိုင္း၏ မိခင္ Pauline Koch သည္ ဂီတအႏုပညာကို ႏွစ္သက္သူျဖစ္ျပီး စႏၵယားတီးေကာင္းသူ ျဖစ္သည္။ အိုင္းစတိုင္းတြင္ ေမြးခ်င္းညီမတစ္ဦးရွိျပီး Maja ဟု ေခၚသည္။

ငယ္ဘ၀

အိုင္းစတိုင္းသည္ ငယ္စဥ္ ကေလးဘ၀မွာ အလြန္ထံုထိုင္းေလးလံ႐ံုသာမက စကားလည္း နည္းလွသည္။ အျခားကေလးမ်ားလို ေဆာ့ကစားျခင္း မရွိဘဲ တစ္ေယာက္တည္း ေတြးေန ေငးေနတတ္သည္။ မူလတန္း စတတ္သည့္အခါတြင္လည္း ဥာဏ္ထိုင္းသည္ဟု ဆရာမ်ားက မွတ္ခ်က္ေပးျခင္းခံရသည္။ ဒါေပမယ့္ သူသည္ အသက္ ေျခာက္ႏွစ္သားအရြယ္မွာ တေယာထိုးျခင္းကို စတင္သင္ၾကားေနျပီျဖစ္ျပီး ဂီတကိုလည္း ျမတ္ႏိုးတန္ဖိုးထားတတ္ေနျပီျဖစ္သည္။ အသက္(၁၀)ႏွစ္အရြယ္တြင္ ေက်ာင္းမေနခ်င္ေတာ့ဘူးဟု မိဘမ်ားကို ေျပာခဲ့ဖူးပါသည္။

အိုင္းစတိုင္းႏွင့္ သခ်ၤာ

သူသည္ သခ်ၤာဘာသာရပ္တြင္ အလြန္ညံ့ဖ်င္းသည္။ ထို႔အျပင္ ေခါမႏွင့္ လက္တင္ဘာသာရပ္ဆိုင္ရာ သဒၵါသင္ၾကားရာမွာလည္း စိတ္ပါ၀င္စားမႈမရွိခဲ့ေခ်။ သူ႔ကို ဦးေလးျဖစ္သူ Jakob က အကၡရာသခ်ၤာႏွင့္ ဂ်ီၾသေမႀတီ သေဘာတရားမ်ားကို နားလည္ေအာင္ ရွင္းလင္းျပသေပးခဲ့သည့္အတြက္ အိုင္းစတိုင္းသည္ သခ်ၤာပညာတြင္ ဆရာမ်ားအံ့ၾသေလာက္ေအာင္ ထူးခၽြန္လာခဲ့ျပီး ပညာဆက္သင္ႏိုင္ခဲ့ေလသည္။

ပထမကမၻာစစ္ စတင္ရန္ နီးကပ္လာသည့္အခ်ိန္တြင္ ဂ်ာမန္လူမ်ိဳးၾကီး၀ါဒ ၾကီးထြားလာေနျပီး ပညာေရးစနစ္ကလည္း တင္းက်ပ္ျပင္းထန္လြန္းေနေလသည္။ အိုင္းစတိုင္း၏ မိဘမ်ားလည္း စီးပြားေရး အဆင္မေျပသည့္အတြက္ ဂ်ာမနီမွာ ဆက္ေနရန္ ခက္ခဲလာသည့္အတြက္ ျမဴးနစ္ျမိဳ႕က မိတ္ေဆြတစ္ဦးဆီမွာ အိုင္းစတိုင္းကို အပ္ထားခဲ့ျပီး သူတို႔က အီတလီႏိုင္ငံ မီလန္ျမိဳ႕ကို ေျပာင္းေရႊ႕သြားၾကသည္။ သို႔ေသာ္ အိုင္းစတိုင္းသည္ အထက္တန္းပညာ မျပီးဆံုးခင္ (၁၅)ႏွစ္သားအရြယ္မွာ ေက်ာင္းထုတ္ခံခဲ့ရျပီး ဂ်ာမနီႏိုင္ငံကေန ထြက္ခြာျပီး မိဘမ်ားရွိရာ မီလန္ကို လိုက္သြားခဲ့ေလသည္။

အိုင္းစတိုင္း၏ မိဘမ်ားသည္ စီးပြားေရး အေျခအေနမေကာင္းလွေသာ္လည္း သားျဖစ္သူကို ပညာတတ္ၾကီး ျဖစ္ေစခ်င္သည့္အတြက္ ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံ ဇူးရစ္ျမိဳ႕က သိပၸံေက်ာင္းတိုက္တြင္ ပညာဆက္သင္ႏိုင္ေအာင္ ပို႔ေပးခဲ့ေလသည္။ ဇူးရစ္သိပၸံေက်ာင္းကို ၀င္ခြင့္ရရန္ စာေမးပြဲေျဖဆိုရာမွာ အိုင္းစတိုင္းသည္ သခ်ၤာဘာသာတြင္ အမွတ္ေကာင္းေသာ္လည္း ႏိုင္ငံျခားဘာသာ(ေခါမ၊ လက္တင္)၊ ႐ုကၡေဗဒႏွင့္ သတၱေဗဒ ဘာသာရပ္မ်ားမွာ က်႐ံႈးခဲ့ေလသည္။

သို႔ေသာ္ ေက်ာင္းအာဏာပိုင္မ်ားက သခ်ၤာဘာသာရပ္တြင္ ထူးထူးျခားျခား ေတာ္ေနသည့္ အိုင္းစတိုင္းကို အထက္တန္းေက်ာင္း တစ္ေက်ာင္းမွာ ျပန္လည္ျပင္ဆင္ဖို႔ အၾကံေပးခဲ့ၾကသည္။ အိုင္းစတိုင္းသည္ Aarau ဆိုသည့္ ျမိဳ႕ငယ္ေလးက အထက္တန္းေက်ာင္း တစ္ေက်ာင္းတြင္ တစ္ႏွစ္ ျပင္ဆင္ခဲ့ေလသည္။

သူသည္ ၁၈၉၆ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလမွ ၁၉၀၀ ျပည့္ႏွစ္ ၾသဂုတ္လအထိ ဇူးရစ္သိပၸံေက်ာင္းတြင္ ပညာသင္ၾကားေနခ်ိန္အတြင္း ၾသစႀတီးယား ဟန္ေဂရီႏိုင္ငံက ဆာဘီးယား မ်ိဳးႏြယ္စု၀င္ မိန္းကေလး Mileva Maritsch နဲ႔ ခ်စ္ၾကိဳးသြယ္ခဲ့ေလသည္။

လုပ္ငန္းခြင္ ၀င္ျခင္း

ေက်ာင္းျပီးသြားသည့္အခ်ိန္တြင္ သူငယ္ခ်င္းျဖစ္သူ Grossmann ၏ အကူအညီျဖင့္ ဘန္းျမိဳ႕မွ စက္မႈလုပ္ငန္းဆိုင္ရာ မူပိုင္ခြင့္ ကန္႔သတ္လက္မွတ္ ထုတ္ေပးသည့္ ႐ံုးတစ္႐ံုးတြင္ ၁၉၀၂ ဇူလိုင္လမွ စတင္ အလုပ္၀င္ခဲ့ေလသည္။ ၁၉၀၃ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီလ (၆)ရက္ေန႔တြင္ အိုင္းစတိုင္းနွင့္ မီလီဗာတို႔ လက္ထပ္ခဲ့ေလသည္။

Relativity Theory

အိုင္းစတိုင္းသည္ တတ္ထားသည့္ပညာရပ္မ်ားႏွင့္ လားလားမွမဆိုင္ေသာ အလုပ္ကို လုပ္ေနရေသာ္ျငား စိတ္ပ်က္ျခင္းမရွိဘဲ အားလပ္ခ်ိန္မ်ားတြင္ တစ္ေယာက္တည္း စဥ္းစားေတြးေတာရင္း စာရြက္လြတ္တစ္ရြက္ေပၚမွာ ခဲတံတိုတစ္ေခ်ာင္းျဖင့္ တြက္ခ်က္ေနတတ္ေလသည္။ သူသည္ ဓာတ္ခြဲခန္းမရွိဘဲ ေရွ႕ ေခတ္အဆက္ဆက္က ပညာရွင္ၾကီးေတြရဲ႕ စာအုပ္စာတမ္းမ်ားကို ဖတ္႐ႈစဥ္းစားၿပီး တြက္ခ်က္လိုက္၊ အႀကံထုတ္လိုက္၊ ေညာင္းညာလာသည့္အခါ တေယာထိုးလိုက္ႏွင့္ ေနခဲ့ေလသည္။

၁၉၀၅ ခုႏွစ္တြင္ သူ၏ ရီေလတီဗတီ သီအိုရီ (Relativity Theory)ကို ကမၻာသိေအာင္ တင္ျပႏိုင္ခဲ့ေလသည္။ ထို႔ေနာက္မွာေတာ့ ဇူးရစ္သိပၸံေက်ာင္းတိုက္က အိုင္းစတိုင္းကို အထူးပါေမာကၡရာထူးေပးၿပီး အလုပ္ခန္႔ခဲ့ေလသည္။ အိုင္းစတိုင္းသည္ ဂ်ာမနီဖြား ေရ၀တီအႏြယ္၀င္ တစ္ဦး ျဖစ္သည့္အတြက္ မခန္႔ခ်င္ခန္႔ခ်င္ ခန္႔ခဲ့ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။

သူ၏ ေက်ာ္ၾကားလွသည့္ သီအိုရီကို ကမၻာသိေအာင္ မထုတ္ျပန္ခင္ တစ္ႏွစ္အလို ၁၉၀၄ ခုႏွစ္က မီလီဗာက သူတို႔ရဲ႕ သားဦး Hans Albert ကို ေမြးဖြားေပးခဲ့ပါသည္။ အိုင္းစတိုင္းသည္ သူ၏ သီအိုရီကို ကမၻာသိေအာင္ ထုတ္ျပန္ျပီးသည့္ေနာက္တြင္ သေဘာတရားပိုင္းကေန သခ်ၤာ ႐ူပေဗဒ ျဖစ္လာေအာင္ ကိန္းဂဏန္းေတြ၊ ညီမွ်ျခင္းေတြနဲ႔ ျပည့္စံုလာသည္အထိ ေျခာက္ႏွစ္ၾကာ ႀကိဳးစားခဲ့ေလသည္။ ၁၉၁၁ ခုႏွစ္ေရာက္ေသာအခါ သူ၏ အထူးရီေလတီဗတီ သီအိုရီသည္ သခ်ၤာပညာရပ္ဆိုင္ရာ ညီမွ်ျခင္းမ်ားႏွင့္ ျပည့္စံုသြားေလေတာ့သည္။

၁၉၁၀ ခုႏွစ္ ဇြန္လ တြင္ မီလီဗာက ဒုတိယသား Edward ကို ေမြးဖြားခဲ့သည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ သူတို႔မိသားစုမွာ က်ပ္က်ပ္တည္းတည္း ႐ုန္းကန္ေနခဲ့ၾကရသည္။ ၁၉၁၀ ႏွစ္ကုန္ခါနီးတြင္ ၾသစႀတီးယား ဟန္ေဂရီ အင္ပါယာ၏ ဘုရင္က အိုင္းစတိုင္းကို ပရပ္တကၠသိုလ္ (University of Prague) တြင္ ပါေမာကၡတာ၀န္ ထမ္းေဆာင္ဖို႔ ဖိတ္ေခၚခဲ့သည္။ ထိုေနရာသည္ ဇူးရစ္ထက္ အစစအရာရာ သာသည့္ အေျခအေနရွိေသာေၾကာင့္ အိုင္းစတိုင္းက သြားခ်င္ေသာ္လည္း လူမ်ိဳးႀကီး စစ္၀ါဒကို မုန္းတီးေသာ မီလီဗာက အျပင္းအထန္ ကန္႔ကြက္ခဲ့ေလသည္။

သို႔ေသာ္ အိုင္းစတိုင္းကေတာ့ ပရပ္တကၠသိုလ္တြင္ သံုးႏွစ္ၾကာ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ျဖစ္ခဲ့ေလသည္။ ထိုေနရာတြင္ အဖိႏွိပ္ခံဘ၀ကို နာက်ည္းေနေသာ ခ်က္လူမ်ိဳးမ်ားႏွင့္ ေရ၀တီလူမ်ိဳးမ်ား အမ်ားအျပား ရွိေလသည္။ ပရပ္တကၠသိုလ္မွာ အိုင္းစတိုင္း ရွိေနစဥ္က စာေရးဆရာ ကပ္ဖ္ကာ (Franz Kafka) ႏွင့္ ေရ၀တီေခတ္ပညာတတ္မ်ား ဦးေဆာင္ၿပီး ဇီယြန္လႈပ္ရွားမႈမ်ား လုပ္ေနခ်ိန္ ျဖစ္ေလသည္။

ထို႔ေနာက္ အိုင္းစတိုင္းသည္ လူမ်ိဳးေရး က်ဥ္းေျမာင္းမႈမ်ားကို စိတ္ပ်က္သည့္အတြက္ ၁၉၁၃ ခုႏွစ္တြင္ ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံသို႔ ျပန္လာခဲ့သည္။ သူ႔အား ဇူးရစ္သိပၸံေက်ာင္းတိုက္က ႐ူပေဗဒဌာန အႀကီးအကဲအျဖစ္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ရန္ ဖိတ္ေခၚသလို ဂ်ာမန္ဘုရင္ကလည္း ဘာလင္တကၠသိုလ္ ပါေမာကၡတာ၀န္ ထမ္းေဆာင္ဖို႔ ကမ္းလွမ္းခဲ့ေလသည္။ အိုင္းစတိုင္းသည္ ဂ်ာမန္ဘုရင္၏ ကမ္းလွမ္းမႈကို လက္ခံခဲ့ၿပီး ၁၉၁၃ ခုႏွစ္မွာပင္ ဂ်ာမနီကို ျပန္သြားခဲ့ေလသည္။ ထိုအခ်ိန္မွစၿပီး သူႏွင့္ မီလီဗာတို႔လည္း လမ္းခြဲခဲ့ၾကေလသည္။

ဂ်ာမနီတြင္ အိုင္းစတိုင္းတစ္ေယာက္တည္း ျဖစ္ေနခ်ိန္တြင္ ညီမ၀မ္းကြဲေတာ္စပ္သူ Elsa က လာေရာက္ ေစာင့္ေရွာက္ေပးခဲ့သည္။ အယ္လ္ဆာသည္ သမီးႏွစ္ေယာက္အေမ မုဆိုးမတစ္ဦးျဖစ္ေသာ္ျငား ဆြဲေဆာင္မႈအျပည့္ရွိေသာ အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္ ျဖစ္ေလသည္။

သူမသည္ အိုင္းစတိုင္းကို လိုေလေသးမရွိေအာင္ ျပဳစုေလသည္။ ၁၉၁၄ ခုႏွစ္ ပထမကမၻာစစ္ၾကီး စျဖစ္ေနေသာ္လည္း အိုင္းစတိုင္းကေတာ့ သူ၏ ရီေလတီဗတီ သီအိုရီကိုပဲ ဆက္လက္ တိုးခ်ဲ႕ဆန္႔ထုတ္ေနခဲ့သည္။ ၁၉၁၆ ခုႏွစ္ စစ္ျဖစ္ေနဆဲ အခ်ိန္တြင္ပင္ အိုင္းစတိုင္းသည္ သူ၏ ေယဘုယ် ရီေလတီဗတီ သီအိုရီ (General Theory of Relativity) ကို ပံုႏွိပ္ထုတ္ေ၀လို္က္ေလသည္။

၁၉၁၉ ခုႏွစ္တြင္ အိုင္းစတိုင္းသည္ မီလီဗာႏွင့္ တရား၀င္ ကြာရွင္းၿပီး အယ္လ္ဆာႏွင့္ လက္ထပ္လိုက္သည္။ ထို႔ေနာက္ ၁၉၂၃ ခုႏွစ္တြင္ ႐ူပေဗဒပညာရပ္ဆိုင္ရာ ႏိုဘယ္လ္ဆုကို ခ်ီးျမႇင့္ခံရေလသည္။ ထိုဆုသည္ သူ၏ ေက်ာ္ၾကားလွေသာ ရီေလတီဗတီ သီအိုရီအတြက္ မဟုတ္ဘဲ အလင္းလွ်ပ္စစ္အက်ိဳး (ဖိုတြန္သေဘာတရား) အတြက္ ရရွိျခင္းျဖစ္သည္။ ၁၉၃၃ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္း ဟစ္တလာ အာဏာရလာသည့္အခါတြင္ လူမ်ိဳးႀကီး၀ါဒမ်ား ျပန္လည္ေခါင္းေထာင္လာသည့္အတြက္ အိုင္းစတိုင္းသည္ အေမရိကန္ကို အၿပီးအပိုင္ ထြက္ခြာသြားခဲ့ေလသည္။

သူသည္ အေမရိကန္ ပရင့္စတန္တကၠသိုလ္တြင္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ေနရင္း ဒုတိယကမၻာစစ္ႀကီး အစပ်ိဳးေနခ်ိန္ ၁၉၃၉ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၂ ရက္ေန႔တြင္ အေမရိကန္သမၼတ ဖရင္ကလင္ဒီ ႐ုစဗဲ့ဆီသို႔ အဏုျမဴဗံုးႏွင့္ ပတ္သက္၍ သတိေပးစာ ေရးသားခဲ့သည္။ သူ၏ စာေၾကာင့္ သမၼတ ႐ုစဗဲ့သည္ မန္ဟက္တန္ စီမံကိန္းကို ေရးဆြဲၿပီး အဏုျမဴဗံုး ထုတ္လုပ္ႏိုင္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

၎အဏုျမဴဗံုး(သို႔)အက္တမ္ဗံုးကို ထုတ္လုပ္နည္းသည္ အိုင္းစတိုင္း၏ ကမၻာေက်ာ္ ညီမွ်ျခင္းျဖစ္သည့္ E=mc2 ဆိုသည့္ ျဒပ္ထုစြမ္းအင္ တူညီျခင္း နိယာမတရားပင္ျဖစ္သည္။

ေခါင္းထဲမ်ားမ်ားစားစား မရွိတဲ့သူဟာ အ၀တ္အစားေကာင္းေကာင္း၀တ္ျပီး ျပန္ထရတယ္။

အထက္ပါစကားစုကိုိ ေျပာၾကားခဲ့သူမွာ ကမၻာေက်ာ္ သိပၸံပညာရွင္ႀကီး အဲလ္ဘတ္အိုင္စတိုင္း (Albert Einstein) ပင္ ျဖစ္ပါသည္။ အိုင္စတိုင္း၏ စကားကို ေျပာင္းျပန္ ျပန္၍ စဥ္းစာၾကည့္မည္ဆိုပါက ေခါင္းထဲ မ်ားမ်ားစားစားရွိသူ (ပညာရွိသူ) သည္ အ၀တ္အစားေကာင္းေကာင္းကို ဂရုမစိုက္ဟု ဆိုလိုရာေရာက္ပါသည္။

မွန္ပါသည္။ ၂၀-ရာစုေခတ္၏ဉာဏ္ပညာအႀကီးဆံုးသူဟု သတ္မွတ္ခံထားရသူ အိုင္စတိုင္းသည္ သူ႔စကားအတိုင္း အ၀တ္အစား ဂုဏ္ပကာသနကို မမက္ေမာဘဲ ဘ၀ကို ရိုးရွင္းစြာ ေနထိုင္သြားခဲ့သူပင္ ျဖစ္ပါသည္။ သူ႔ကိုၾကည့္လွ်င္ အျမဲတမ္း ဆံပင္စုတ္ဖြားႏွင့္ ေတြ႔ရပါမည္။ ႏႈတ္ခမ္းေမႊးတို႔ကို ရိတ္သင္ျခင္း မရွိေသာေၾကာင့္ ညႇင္းသိုးသိုးအသြင္ကို ေတြ႔ျမင္ရပါသည္။ ခႏၶာကိုမွာလည္း ပုပုေသးေသး ျဖစ္ရကား အထင္ႀကီးစရာ တစက္မွ မရွိပါေခ်။

တခါေသာ္ ဘယ္လ္ဂ်ီယံ ဘုရင္မႀကီးသည္ အိုင္စတိုင္းအား အထူးဧည့္သည္ေတာ္အျဖစ္ သူ႔တိုင္းျပည္သို႔ လာေရာက္လည္ပတ္ရန္ ဖိတ္ၾကားခဲ့ပါသည္။ ဖိတ္ၾကားထားေသာေန႔တြင္ ဇိမ္ခံကားႀကီးႏွင့္ အတူ ႀကိဳဆိုေရး အဖြဲ႔ကို ဘူတာရံုသို႔ ေစလႊတ္လိုက္ပါသည္။ ရထားဆိုက္ေရာက္ေသာအခါ ႀကိဳဆိုေရးအဖြဲ႔၀င္မ်ားသည္ ကမၻာေက်ာ္ သိပၸံပညာရွင္ႀကီးအား သဲႀကီးမဲႀကီး ရွာေဖြၾကပါသည္။

သူတို႔သည္ အိုင္စတိုင္းကို မေတြ႔ၾကပါ။ ထိုအခ်ိန္တြင္ အိုင္စတိုင္းသည္ အ၀တ္အစား ခပ္ႏြမ္းႏြမ္းကို၀တ္ကာ သူ၏လက္ဆြဲေသတၱာႏွင့္ တေယာအိတ္ေလးကို ဆြဲရင္း လမ္းေလွ်ာက္သြားေနပါသည္။ နန္းေတာ္ကို လမ္းေလွ်ာက္လာေသာ အိုင္းစတိုင္းကို ဘုရင္မႀကီးက-ဘာေၾကာင့္ ကားျဖင့္မလာဘဲ လမ္းေလွ်ာက္လာရပါသနည္း-ဟုေမးျမန္းေသာအခါ အိုင္စတိုင္းက လမ္းေလွ်ာက္တာပဲ ေကာင္းပါတယ္ ဘုရင္မႀကီး-ဟု ျပန္လည္ေျဖၾကားခဲ့ပါသည္။

အိုင္စတိုင္းသည္ သူ႔ဘ၀တေလွ်ာက္တြင္ လန္ခ်ား ဘယ္အခါမွ် မစီးခဲ့ေခ်။ လူကို လူက စီးရေသာလန္ခ်ားကို မစီးလိုဟု အျမဲ ျငင္းပယ္ခဲ့ေလသည္။ ဤသို႔ အေနအထိုင္ ရိုးသား၍ အေတြးအေခၚ ေခတ္မီေသာ အိုင္စတိုင္း၏ဘ၀မွာ စိတ္၀င္စားဖြယ္ ေကာင္းလွပါသည္။

အိုင္စတိုင္းအား ၁၈၇၉-ခု မတ္လ ၁၄-ရက္ေန႔တြင္ ဂ်ာမနီႏိုင္ငံ ျမဴးနစ္ျမိဳ႔မွ ၈၇-မိုင္ ကြာေ၀းေသာ အမ္း (Uim) ျမိဳ႔တြင္ ေမြးဖြားခဲ့ပါသည္။ သူ႔ဖခင္ ဟာမင္အိုင္စတိုင္းသည္ လွ်ပ္စစ္ပစၥည္းမ်ားကို ေရာင္းခ်ေသာအလုပ္ျဖင့္ အသက္ေမြးပါသည္။ မိခင္မွာ ေပၚလင္းအိုင္စတိုင္း ျဖစ္ျပီး မိဘႏွစ္ပါးလံုးမွာ ဂ်ဴးလူမ်ိဳးမ်ား ျဖစ္ၾကပါသည္။ အိုင္စတိုင္းေလးသည္ အသက္ ၃-ႏွစ္သား ေရာက္သည္အထိ စကားမေျပာတတ္ေသးေခ်။ ထို႔ေၾကာင့္ မိဘတို႔မွာ ဆြံ႔အနားမၾကား ျဖစ္မည္ကိုပင္ စိုးရိမ္ခဲ့ရေလသည္။

ေက်ာင္းေနအရြယ္ ေရာက္ျပန္ေသာအခါ အိုင္စတိုင္းသည္ အလြန္စာညံ႔ေလသည္။ ေက်ာင္းတြင္အညံ႔ဆံုး ေက်ာင္းသားတေယာက္အျဖစ္ သတ္မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရပါသည္။ အိုင္စတိုင္း၏ ပထမဆံုးေသာ သိပၸံအေတြ႔အႀကံဳမွာ အသက္ ၅-ႏွစ္အရြယ္တြင္ စတင္ခဲ့ပါသည္။ သူ႔ဖခင္သည္ ၅-ႏွစ္သားအရြယ္ အိုင္စတိုင္းေလးကို သံလိုက္အိမ္ေျမႇာင္တခု ၀ယ္ေပးခဲ့ပါသည္။ အိုင္စတိုင္းသည္ ယင္းပစၥည္းအေၾကာင္းကို ေမးလိုက္သည္မွာ မဆံုးေတာ့ေခ်။ သံလိုက္ဓာတ္အေၾကာင္းႏွင့္ ကမၻာ့ဆြဲအားအေၾကာင္းကို အိုင္စတိုင္း အလြန္စိတ္၀င္စား သြားပါသည္။ ထိုအခ်ိန္မွစ၍ သိပၸံက်မ္းမ်ား ေလ့လာဖတ္ရႈပါေတာ့သည္။

အသက္ ၁၀-ႏွစ္တြင္ အိုင္စတိုင္းသည္ ျမဴးနစ္ျမိဳ႔ရွိ တကၠသိုလ္၀င္တန္းေက်ာင္းတြင္ တက္ေရာက္ပညာသင္ၾကား ခဲ့ပါသည္။ ထိုေက်ာင္းတြင္ အိုင္စတိုင္းသည္ လက္တင္ဘာသာ၊ ဂရိဘာသာႏွင့္ သမိုင္းဘာသာတို႔တြင္ အမွတ္နည္းသေလာက္ သခ်ၤာဘာသာတြင္မူ ထူးခၽြန္ခဲ့ေလသည္။

အသက္ ၁၆-ႏွစ္တြင္ အိုင္စတိုင္းသည္ ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံ ဇူးရစ္ျမိဳ႔ရွိ စက္မႈလက္မႈတကၠသိုလ္တြင္ ၀င္ခြင့္ေျဖဆိုခဲ့ပါသည္။ ၀င္ခြင့္စာေမးပြဲ က်ရႈံးသျဖင့္ အျခားတကၠသိုလ္တခုသို႔ ေျပာင္းေရႊ႔ေျဖဆိုမွသာ ေအာင္ျမင္ခဲ့ပါသည္။ တကၠသိုလ္မွ ဘြဲ႔ရျပီးေနာက္ အိုင္စတိုင္းသည္ ရံုးတရံုတြင္ စာေရးအလုပ္ ၀င္ေရာက္လုပ္ကိုင္ရင္း ၀မ္းေရးကို ေျဖရွင္းခဲ့ရပါသည္။ ရံုးအလုပ္ျပီးေသာ အခ်ိန္တြင္မူ သူ၀ါသနာပါေသာ ရူပေဗဒပညာကို ေလ့လာလိုက္စားခဲ့ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အသက္ ၂၆-ႏွစ္တြင္ အိုင္စတိုင္းသည္ အလြန္ထင္ရွားေသာ စာတမ္းႀကီး ၅-ေစာင္ကို တင္သြင္းႏိုင္ခဲ့ပါသည္။

ပထမစာတမ္းမွာ ေမာ္လီက်ဴးတို႔၏ အရြယ္အစားတိုင္းတာျခင္း သေဘာတရားစာတမ္းျဖစ္ျပီး ထိုစာတမ္းေၾကာင့္ အိုင္စတိုင္းသည္ ေဒါက္တာဘြဲ႔ ခ်ီးျမႇင့္ျခင္း ခံခဲ့ရပါသည္။ ဒုတိယစာတမ္းမွာ အလင္းလွ်ပ္စစ္ သေဘာတရား (Photoelectric effect)အေၾကာင္းျဖစ္ျပီး ထိုစာတမ္းေၾကာင့္ပင္ အိုင္စတိုင္းသည္ ၁၉၂၁-ခုအတြက္ ရူပေဗဒ ႏိုဘယ္ဆုကို ခ်ီးျမႇင့္ျခင္း ခံခဲ့ရပါသည္။ တတိယစာတမ္းမွာ ဘေရာင္းေရြ႔လ်ားမႈ သီအိုရီ (Theory of Brownian motion) ျဖစ္ျပီး ေမာ္လီက်ဴးတို႔၏ အေလးခ်ိန္ကို လက္ေတြ႔တိုင္းတာျပခဲ့ပါသည္။

၁၉၀၅-ခုတြင္ အိုင္စတိုင္းသည္ စတုတၳစာတမ္းအျဖစ္ ႏႈိင္းရသီအိုရီ (Relativity Theory) ကို တင္ျပခဲ့ပါသည္။ ထိုသီအိုရီသည္ သိပၸံေလာကတခုလံုးကို ကိုင္လႈပ္ႏိုင္ေလာက္ေအာင္ ေက်ာ္ၾကားျပီး ေလးစားေစေသာ သီအိုရီပင္ ျဖစ္ပါသည္။ သူ၏ သီအိုရီအရ အရာ၀တၳဳတခုကို တိုင္းတာရာ၌ အလ်ား၊ အနံ၊ အျမင့္တို႔ကိုသာမက အခ်ိန္ကိုပါ ထည့္သြင္းစဥ္းစားသင့္ေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္ ၄င္းအရာမ်ား အားလံုးမွာ အႏႈိင္းသေဘာသာျဖစ္ျပီး အမွန္တကယ္ တည္ရွိေနျခင္းမဟုတ္ေၾကာင္း ရွင္းျပခဲ့ပါသည္။

တဖန္ ၁၉၁၅-ခုတြင္ အိုင္စတိုင္းသည္ အထူးႏႈိင္းရ သီအိုရီ (Special Relativity Theory) ကို ထပ္မံတင္ျပ လိုက္ျပန္ပါသည္။ ထိုသီအိုရီအရ ျဒပ္ႏွင့္စြမ္းအင္သည္ အတူတူပင္ျဖစ္ျပီး ျဒပ္တို႔ကို ျဖိဳခြဲပါက ႀကီးမားေသာ စြမ္းအင္ရႏိုင္ေၾကာင္းကို E=me 2 ညီမွ်ျခင္းျဖင့္ ရွင္းျပႏိုင္ခဲ့ပါသည္။ ထိုသီအိုရီသည္ အဏုျမဴဗံုး ထုတ္လုပ္ေရး အတြက္ အေျခခံအခ်က္အလက္မ်ားကို ေမြးဖြားေပးလိုက္ေသာ သီအိုရီပင္ ျဖစ္ပါသည္။

ထို႔ျပင္ အိုင္စတိုင္းသည္ ကမၻာ့ဆြဲအားအတြင္း ၀င္ေရာက္လာေသာ အလင္းသည္ ကမၻာ့ဆြဲအားေၾကာင့္ ေကာက္ေကြးသြားရမည္ဟု တင္ျပခဲ့သည္။ သူ႔အယူအဆကိုလည္း ကိန္းဂဏန္းအတိအက်ျဖင့္ တြက္ျပခဲ့ပါသည္။ ၁၉၁၄-ခုတြင္ ရုရွႏိုင္ငံ၌ ေနၾကတ္ေသာအခါ ဂ်ာမနီမွ သိပၸံပညာရွင္မ်ားသည္ ရုရွသို႔သြားေရာက္ျပီး အိုင္စတိုင္း ေဟာကိန္း မွန္မမွန္ စမ္းသပ္ရန္ ႀကိဳးစားခဲ့ၾကပါသည္။

သို႔ေသာ္ ပထမကမၻာစစ္ျဖစ္လာ၍ ထိုအၾကံ မေအာင္ျမင္ခဲ့ပါ။ စစ္ႀကီးအျပီး ၁၉၁၉-တြင္ အဂၤလိပ္ရူပေဗဒ ပညာရွင္မ်ားသည္ ေနၾကတ္ေသာ အေနာက္အာဖရိကသို႔ သြားေရာက္ျပီး လက္ေတြ႔စူးစမ္းခဲ့ၾကပါသည္။ ထိုအခါ သူတို႔သည္ အိုင္စတိုင္း ခန္႔မွန္းသည့္အတိုင္း အလင္းေရာင္ တကယ္ေကြ႔သြားသည္ကို ေတြ႔ျမင္ခဲ့ၾကပါသည္။ ထိုအလင္းေကြ႔ႏႈန္းမွာလည္း အိုင္စတိုင္း ႀကိဳတင္တြက္ျပထားသည့္ႏႈန္းပင္ျဖစ္ေၾကာင္း တအံ႔တၾသ ေတြ႔ရွိခဲ့ၾကပါသည္။

ထိုအခ်ိန္တြင္ အိုင္စတိုင္း၏ အမည္မွာ ထင္ရွားသည္ထက္ ထင္ရွားလာေနျပီ ျဖစ္သည္။ ၁၉၁၀-တြင္ အိုင္စတိုင္းသည္ ဂ်ာမန္တကၠသိုလ္ တခုတြင္ ပါေမာကၡရာထူးကို ခန္႔အပ္ျခင္း ခံရပါသည္။ ၁၉၁၂-တြင္ ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံ ဇူးရစ္ျမိဳ႔ အကယ္ဒမီေက်ာင္းတြင္ အခ်ိန္ျပည့္ ပါေမာကၡရာထူးကိုလည္းေကာင္း၊ ၁၉၁၄-တြင္ ပရပ္ရွင္း သိပၸံအကယ္ဒမီတြင္ ပါေမာကၡအျဖစ္လည္းေကာင္း တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ပါသည္။

ပထမကမၻာစစ္ျပီးေနာက္ သိပ္မၾကာခင္မွာပင္ ဂ်ာမနီ၌ ဟစ္တလာ အာဏာရလာေလသည္။ ဟစ္တလာ၏ ၀ါဒမွာ ဂ်ဴးမုန္းတီးေရးျဖစ္ရကား ဂ်ဴးလူမ်ိဳးျဖစ္ေသာ အိုင္စတိုင္းသည္ အေမရိကန္သို႔ ေျပာင္းေရႊ႔ေနထိုင္ခဲ့ ပါသည္။ ဒုတိယကမၻာစစ္ ျဖစ္လာေသာအခါ ကမၻာ့လူသားအမ်ားစုသည္ ဟစ္တလာ၏လက္ထဲ အဏုျမဳဗံုး ထုတ္လုပ္သည့္ နည္းပညာမ်ား ေရာက္သြားမည္ကို စိုးရိမ္လာၾကသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ အိုင္စတိုင္းသည္ အေမရိကန္သမၼတ ရုစဗဲ့ ထံသို႔ ဂ်ာမန္တို႔ထက္အရင္ အဏုျမဴဗံုး ျပဳလုပ္သင့္ေၾကာင္း စာေရးသားတိုက္တြန္း ခဲ့ရပါသည္။ အိုင္စတိုင္း၏ စာေၾကာင့္ပင္ မန္ဟက္တန္ စီမံကိန္း ေပၚေပါက္လာျပီး အေမရိကန္တို႔ အဏုျမဴဗံုး ထုတ္လုပ္ကာ ဒုတိယကမၻာစစ္ကို အဆံုးသတ္ႏိုင္ခဲ့ပါသည္။

စစ္ႀကီးျပီးေသာအခါ အိုင္စတိုင္းသည္ သိပၸံပညာရွင္တေယာက္၏ ဘ၀ထက္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးသမားတေယာက္ အျဖစ္ ပိုမိုထင္ရွားလာပါသည္။ လက္နက္ဖ်က္သိမ္းေရး၊ ကမၻာ့ျငိ္မ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းမ်ားကို တက္ၾကြစြာ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါသည္။ ဂ်ဴးလူမ်ိဳးတို႔ စုေ၀းေနထိုင္ေသာ အစၥေရးႏိုင္ငံ ေပၚေပါက္လာေသာအခါ အိုင္စတိုင္းအား သမၼတလုပ္ရန္ တိုက္တြန္းၾကပါသည္။ သို႔ေသာ္ ရိုးရိုးေအးေအးသာ ေနတတ္ေသာ အိုင္စတိုင္းသည္ သမၼတရာထူးကို ျငင္းပယ္ခဲ့ပါသည္။

(အက်ယ္တ၀င့္ ေလ့လာလိုပါက ဆန္းလြင္ေရးသားေသာ အိုင္စတိုင္း အတၳဳပၸတၱိကို ရွာေဖြ ဖတ္ရႈေစလိုပါသည္။)[1]

သူသည္ စစ္ႀကီးျပီးသည့္ေနာက္တြင္ အဏုျမဴစြမ္းအင္ကို ေကာင္းသည့္ဘက္တြင္ အသံုးခ်ရန္ တိုက္တြန္းခဲ့ေလသည္။ ထို႔ေနာက္ သူ၏ ေပါင္းစပ္စက္ကြင္း သီအိုရီကို တင္ျပခဲ့သည္။ ထိုသီအိုရီသည္ ရွင္းလင္းလြယ္ကူမႈ မရွိသည့္အတြက္ လူအမ်ား နားမလည္ခဲ့ေခ်။

ထို သီအိုရီကို ပို၍ ရွင္းလင္းလြယ္ကူေအာင္ ထပ္မံရွင္းမျပႏိုင္ခင္ ၁၉၅၅ ခုႏွစ္၊ ဧၿပီလ ၁၈ ရက္ မနက္ ၁ နာရီ ၂၅ မိနစ္တြင္ ကမၻာေက်ာ္ သိပၸံပညာရွင္ႀကီး အိုင္းစတိုင္းသည္ အသက္ ၇၆-ႏွစ္အရြယ္တြင္ ေသြးေၾကာေပါက္ကြဲေသာ ေရာဂါျဖင့္ ပရင္စတန္ ေဆး႐ံုႀကီးတြင္ ကြယ္လြန္သြားခဲ့ပါသည္။ သူ႔အေလာင္းကို သျဂႋဳဟ္ေသာအခါ ေဆးပညာရွင္တို႔က သူ႔ဦးေႏွာက္အား အဘယ္အေၾကာင္းေၾကာင့္ ဤမွ် ဉာဏ္ေကာင္း ရသည္ကို သုေတသနျပဳရန္ အလွဴခံထားခဲ့ၾကပါသည္။

နယူတန္

ဆာအိုက္ဆက္ နယူတန္

Sir Isaac Newton

Born ၁၆၄၂--၁၇၂၇

အဂၤလန္

Known for ဂႏၱ၀င္သိပၸံပညာရွင္

ဆာအိုက္ဆက္ နယူတန္ (Sir Isaac Newton) (၁၆၄၃ ဇႏၷဝါရီလ ၄ - ၁၇၂၇ မတ္လ ၃၁) သည္ အဂၤလိပ္လူမ်ိဳး ႐ူပေဗဒပညာရွင္၊ သခၤ်ာပညာရွင္၊ နကၡတၱေဗဒပညာရွင္၊ အေတြးအေခၚပညာရွင္၊ အဂႆဂိရတ္ပညာရွင္ တစ္ဦးျဖစ္ၿပီး ကမၻာ့သမိုင္းတြင္ ဩဇာလႊမ္းမိုးမွု ႀကီးမားသူတစ္ဦးအျဖစ္ အမ်ားက ယူဆထားသည္။နယူတန္သည္ ၁၆၈၇ ခုႏွစ္တြင္ ကမၻာေျမႀကီး၏ဆြဲငင္အားႏွင့္ သက္ဆိုင္သည့္ နိယာမမ်ားကို ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ယင္း လွုပ္ရွားမွုဆိုင္ရာ နယူတန္ နိယာမ သုံးရပ္သည္ ေနာက္ႏွစ္ေပါင္း သုံးရာေက်ာ္အတြင္း ႐ူပေဗဒေလာကအေပၚ နက္နက္ရွိုင္းရွိုင္း သက္ေရာက္ခဲ့သည္ဟု ဆိုနိုင္သည္။

နယူတန္သည္လည္း ပထမဦးဆုံးေသာ အေဝးၾကည့္မွန္ေျပာင္းကို တီထြင္ခဲ့သူ ျဖစ္သည္။အျဖဴေရာင္ အလင္းတန္းမ်ား သုံးေျမႇာင့္ဖန္တုန္းအား ျဖတ္သန္းစဥ္ ေရာင္စဥ္ ၇ မ်ိဳးအျဖစ္ ျဖာထြက္သြားျခင္းကို အေျခခံ၍ အေရာင္သီအိုရီကိုလည္း ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ သူသည္ ေအးခဲျခင္း နိယာမကို ေရးသားခဲ့သည့္အျပင္ အသံ၏ အရွိန္ႏွုန္းကိုလဲ ေလ့လာခဲ့သည္။

ယေန႔ေခတ္ သိပံၸပညာမွာ အံ့မခမ္းပင္ ျဖစ္သည္။ ၁၇ ရာစုက သခ်ၤာ ႏွင့္ သိပၸံပညာရွင္ ဆာအိုင္းဇက္နယူတန္ ၏ သီအိုရီမ်ား ၊ ေလ့လာေတြ႔ရွိခ်က္မ်ား ၊ နိယာမမ်ားသာ မရွိပါလွ်င္ သိပၸံပညာလည္း ရွိမည္ မဟုတ္ေတာ့ပါ။ ေနာင္လာ ေနာက္သားမ်ားအတြက္ အလြန္ေက်းဇူးမ်ားေသာ သိပၸံပညာ၏ အေျခခံသေဘာတရားမ်ားကို ေဖာ္ထုတ္ခဲ့ေသာ ဆာအိုင္းဇက္နယူတန္၏ ေက်းဇူးကား ၾကီးမွားလွပါေပသည္။

ဆာအိုင္းဇက္နယူတန္ကို ၁၆၄၂ တြင္ England ႏိုင္ငံ Woolsthorpe ၌ ေမြးဖြားသည္။ ေျမပိုင္ရွင္မ်ိဳးရိုးျဖစ္သည္။ သူသည္ေမြးဖြားစဥ္က အခ်ိန္မတိုင္မီ လမေစ့ဘဲ ေမြးလာခဲ့ေသာ premature baby ျဖစ္သျဖင့္ အလြန္ေသးေကြးသည္။ နယူတန္၏ ဖခင္ျဖစ္သူမွာ သူ႔ကို မေမြးဖြားမီ ၃လအလိုက ကြယ္လြန္သြားခဲ့၍ နယူတန္မွာ ဖတဆိုးေလးျဖစ္သည္။ မိခင္ျဖစ္သူမွာ သူ ၂ႏွစ္သားအရြယ္တြင္ ေနာက္အိမ္ေထာင္ျပဳကာ နယူတန္ကို အဖြားထံတြင္ ထားခဲ့ေလသည္။ သူသည္ ငယ္စဥ္ဘ၀တြင္ က်န္းမာေရး အလြန္ ခ်ဴခ်ာကာ အျခားေသာ ကေလးမ်ားကဲ့သို႔ ခုန္ေပါက္ေျပးလႊား မကစားႏိုင္ေပ။ ေနနာရီ၊ သစ္သားတိုင္ကပ္နာရီမ်ားျဖင့္သာ ေဆာ့ကစား ၍ ေပ်ာ္ရႊင္ခဲ့ေလသည္။ စာဖတ္ျခင္းႏွင့္ ဂ်ာနယ္မ်ား စုေဆာင္းျခင္းကို ၀ါသနာပါေလသည္။

သူေနထိုင္ရာ ရြာေလးက ေက်ာင္းတြင္ ပညာသင္ၾကားခဲ့ျပီးေနာက္တြင္ Grantham Grammar School သို႔သြားေရာက္ ပညာသင္ၾကားသည္။ ေက်ာင္းမွတ္တမ္းမ်ားအရ သူသည္ ေက်ာင္းတြင္ အညံ့ဆံုးႏွင့္ ေက်ာင္းစာတြင္ အာရံု စူးစိုက္မႈ မရွိဆံုး ေက်ာင္းသားျဖစ္သည္။ ဂရမ္သမ္ေက်ာင္းသည္ သူ႔အိမ္မွ ၅မိုင္ခန္႔သာ ကြာေ၀းေသာ္လည္း ဘယေဆးဆရာတစ္ဦး၏ ေနအိမ္တြင္ ေနထိုင္ကာ ေက်ာင္းတက္ခဲ့သည္။ဘယေဆးဆရာ၏ သမီးျဖစ္သူ Miss Storey ႏွင့္ရည္ငံကာ ေစ့စေပ္ေၾကာင္းလမ္းခဲ့သည္။

နယူတန္၏ဦးေလး ျဖစ္သူက တိုက္တြန္းသျဖင့္ အသက္ ၁၉ ႏွစ္သားအရြယ္တြင္ Cambridge University သို႔ သြားေရာက္ပညာသင္ၾကားခဲ့သည္။ ၁၆၆၁ ဇြန္လ ၅ရက္ေန႔တြင္ သူသည္ Trinity College ၊ Cambridge သို႔၀င္ေရာက္ခဲ့သည္။ သူသည္ အျခားေက်ာင္းသား မ်ားထက္ အသက္ၾကီးျပီး Trinity College ေကာလိပ္တြင္ ပညာသင္စရိတ္ကို အျခား ေက်ာင္းသားမ်ား၏ အေစခံအလုပ္ကို လုပ္ကာ ရွာေဖြခဲ့ေလသည္။

နယူတန္သည္ တြင္ ဥပေဒ ပညာရပ္ကိုသင္ယူခဲ့သည္။ Aristotle ၊ Descartes ၊ Gassendi ၊ Hobbes ၊Boyle တို႔၏ ဒႆနိကေဗဒ ကိုေလ့လာ သင္ယူခဲ့သည္။ ဂယ္လီလီယို၏ နကၡတၱေဗဒ က သူ႔အား အထူး ဆြဲေဆာင္ခဲ့ျပီး Kepler ၏ Optics ကိုလည္း ေလ့လာ သင္ယူခဲ့သည္။ သု႔အေတြးမ်ား၏ မွတ္တမ္းသဖြယ္ျဖစ္ေသာ Quaestiones Quaedam Philosophicae (Certain Philosophical Questions) စာအုပ္ကုိ ထုတ္ေ၀ခဲ့သည္။ ထိုစာအုပ္တြင္ ပေလတိုသည္ ကြၽန္ေတာ္၏ သူငယ္ခ်င္း ျဖစ္သည္။ အရစၥတိုတယ္သည္ ကြၽန္ေတာ္၏ သူငယ္ခ်င္းျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ကြၽန္ေတာ္၏ အေကာင္းဆံုး သူငယ္ခ်င္းမွာ အမွန္တရားျဖစ္သည္ဟု ေရးသားခဲ့သည္။

၁၆၆၃ ေႏြေႏွာင္းရာသီတြင္ သူသည္ သခ်ၤာဘာသာရပ္ကို စတင္ကာ စိတ္၀င္စားခဲ့သည္။ သခ်ၤာဘာသာရပ္ႏွင့္ ဆက္ႏြယ္ကာ နကၡတၱေဗဒ ဘာသာရပ္ကိုလည္း ေလ့လာခဲ့သည္။ ၁၆၆၃ ျပီလ ၂၈ ရက္တြင္ ေကာလိပ္၏ ပညာသင္ဆုရ ေက်ာင္းသားအျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ျခင္းကို ခံရသည္။ နယူတန္သည္ ေက်ာင္းပညာရပ္မ်ားတြင္သာ စိတ္၀င္စားေနရာ သူ၏ အခ်စ္ဇာတ္လမ္းမွာ ေအးစက္သြားခဲ့ျပီး ေစ့စပ္ထားေသာ ခ်စ္သူ Miss Storey က အျခားလူတစ္ေယာက္ႏွင့္ လက္ထပ္သြားလဲ့ေလသည္။ နယူတန္သည္ အခ်စ္ကို တန္ဖိုးထား ျမတ္ႏိုးေလသူ ျဖစ္သျဖင့္ ေနာက္ထပ္ အခ်စ္မရွာ ၊ အိမ္ေထာင္လည္း မျပဳေပ။

၁၆၆၅ ဧျပီလတြင္ ဘီေအဘြဲ႔ကို ရရွိခဲ့သည္။ ထိုႏွစ္တြင္ပင္ ေၾကာက္မက္ဖြယ္ ေကာင္းေသာ ပလိပ္ေရာဂါဆိုးၾကီးက ဥေရာပသို႔ ကူးစက္လာရာ တကၠသိုလ္မ်ားကို ၂ႏွစ္ခန္႔ပိတ္လိုက္သျဖင့္ သူ႔ဇာတိျဖစ္ေသာ Woolsthorpe သို႔ျပန္လာရသည္။

နယူတန္သည္ အိမ္မွာေနစဥ္အတြင္း သခ်ၤာဘာသာရပ္ကို မျပတ္ေလ့လာေနခဲ့သည္။ ေက်ာင္းပိတ္ထား ၍အိမ္မွာေနစဥ္ ၂ ႏွစ္အတြင္းတြင္ သခ်ာၤ ႏွင့္ ရူပေဗဒ ဆိုင္ရာ ျပ နာမ်ားကို ေတြ႔ရွိ ေျဖရွင္းႏိုင္ခဲ့သည္။ ကမၻာ ေျမၾကီးဆြဲအားနိယာမ (The Law of Universal Gravitation) ၊ အျဖဴေရာင္သည္ သက္တန္႔ေရာင္စဥ္မ်ားျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းထားေၾကာင္း (The Theory of Optics) ၊ သခ်ၤာဘာသာရပ္ျဖစ္ေသာ integral and differential calculus မ်ားကို ရွာေဖြေတြ႔ရွိခဲ့သည္။

ေနအိမ္ျခံ၀င္းအတြင္းတြင္ထိုင္ေနစဥ္ ပန္းသီးပင္ေပၚမွ ပန္းသီးေၾကြက်သည္ကို ေတြ႔ရွိ၍ ကမၻာေျမၾကီးဆြဲအားကို ရွာေဖြ ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ခဲ့သည္။ ျဂိဳလ္မ်ား၏ ပတ္လမ္းမ်ားကို ေတြ႔ရွိခဲ့သည္။ ဂ်ဴပီတာျဂိဳလ္၏ အရံျဂိဳလ္မ်ားႏွင့္ ပတ္လမ္းမ်ားကို ေတြ႔ရွိခဲ့သည္။ နယူတန္သည္ ၁၆၇၁ တြင္ De Methodis Serierum Fluxionum (On the

Methods of Series of Fluxions) စာအုပ္ကို လက္တင္ဘာသာျဖင့္ ေရးသားခဲ့ေသာ္လည္း မထုတ္ေ၀ျဖစ္ခဲ့ေပ။၁၇၃၆ တြင္မွ အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ ထုတ္ေ၀ခဲ့သည္။

နယူတန္သည္ သူ၏ ရွာေဖြေတြ႔ရွိသည္မ်ားကို စာအုပ္ထုတ္ေ၀ရန္ အျမဲစိတ္မပါ ျဖစ္ေလ့ရွိသည္။ ပလိပ္ေရာဂါဆိုးၾကီး ကင္းစင္ပေပ်ာက္ျပီးေနာက္ ၁၆၆၇ တြင္ Cambridge University ျပန္ဖြင့္ေသာအခါ ေက်ာင္းျပန္တက္ခဲ့ျပီးေနာက္ တစ္ႏွစ္အၾကာတြင္ မဟာ၀ိဇာ ဘြဲ႔ကို ရရွိခဲ့သည္။ ၁၆၆၉ တြင္ အသက္ ၂၇ ႏွစ္မျပည္႔မီတြင္ သခ်ၤာပါေမာကၡ ရာထူးရရွိလဲ့သည္။ ၁၆၈၄တြင္ De Motu စာအုပ္ကို ထုတ္ေ၀ခဲ့ျပီး အာကာသသိပံၸကို ရွင္းျပႏိုင္ခဲ့သည္။

ေနာင္ ၂ႏွစ္အၾကာတြင္ သိပံၸပညာရပ္ဆိုင္ရာ သမိုင္းေၾကာင္းတြင္ အေရးပါဆံုး ၊ အေရးအၾကီးဆံုးျဖစ္ေသာ Philosophiae Naturalis Principia Mathematica (The Mathematical Principles of Natural Philosophy) စာအုပ္ကို ထုတ္ေ၀ႏို္င္ခဲ့သည္။ ၁၆၉၃ တြင္ အာရံုေၾကာ ခြၽတ္ယြင္းအားနည္းမႈ ေ၀ဒနာကို ျပင္းထန္စြာ ခံစားရျပီး နာမက်န္းျဖစ္ခဲ့သည္။ ၁၆၉၆ တြင္ Warden and the Master of Mint ရာထူးကို ရခဲ့ေသာ္လည္း လန္ဒန္သို႔ ထြက္ခြာလာခဲ့သည္။

၁၇၀၃ တြင္ Royal Society ၏ ဥကၠ႒ ရာထူးကို ရရွိခဲ့ျပီး ႏွစ္စဥ္ ျပန္လည္ေရြးခ်ယ္ တင္ေျမွာက္ျခင္းကို ခံရေလသည္။ ၁၇၀၅တြင္ အန္းဘုရင္မ (Queen Ann) က နယူတန္အား ပထမဦးဆံုးေသာ သိပၸံပညာရွင္ အျဖစ္ သူေကာင္းျပဳခဲ့ငည္။ ၁၇၁၇တြင္ လက္တင္ဘာသာျဖင့္ ထုတ္ေ၀ခဲ့ေသာ စာအုပ္ကို အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ ျပန္လည္ ထုတ္ေ၀ခဲ့သည္။ ၁၇၂၇ ၊မတ္လ ၂၀ ရက္ေန႔တြင္ လန္ဒန္္၌ ကြယ္လြန္ခဲ့သည္။